Canllawiau COVID-19 i Ofalwyr

Mae pobl y nodwyd eu bod yn rhan o boblogaeth grŵp sy'n agored i niwed yn cynnwys; pobl ag Anableddau Dysgu, pobl sy'n byw gyda dementia, pobl sy'n byw gydag anawsterau iechyd meddwl a phobl o fewn y categori cysgodi y nodwyd eu bod yn agored iawn i niwed.

Mae grwpiau agored i niwed yn wynebu mwy o risg o afiachedd a marwolaeth na'r boblogaeth gyffredinol. Gall y risgiau mwy hyn i bobl arwain at farwolaeth gynamserol.   O fewn y boblogaeth hon ceir risg uwch o gydafiacheddau gan gynnwys cyflyrau anadlol, gyda mwy o achosion o asthma, diabetes, gordewdra a chlefyd y galon.  Mae’r dystiolaeth hon yn awgrymu y gall COVID-19 effeithio'n sylweddol ar y boblogaeth hon o grŵp agored i niwed.  

Dyma symptomau COVID-19:
  • Peswch newydd, cyson neu waethygu peswch a/neu dwymyn sy'n bodoli eisoes 
  • tymheredd sy'n uwch na 37.8 neu groen sy'n teimlo'n rhy boeth i'w gyffwrdd ar y frest neu'r cefn 
  • colli arogl neu flas (anosmia) 
Ochr yn ochr â hyn, gall symptomau eraill fod yn bresennol:
  • Diffyg anadl – y nifer arferol o anadliadau y funud yw 12-20 – efallai y byddwch yn sylwi ar hyn gan nad yw'r person yn gallu siarad mewn brawddegau llawn, bydd yn cael trafferth bwyta neu yfed fel arfer, ac yn fwy gofidus wrth orwedd
  • Blinder neu deimlo'n flinedig iawn/llai o egni – efallai y byddwch yn sylwi ar hyn oherwydd bod y person yn ymgysylltu llai, yn cysgu mwy, yn symud llai
  • Cur pen – fel gydag unrhyw boen efallai y byddwch yn sylwi ar newidiadau mewn ymddygiad, aflonyddwch meddwl, siglo a nodweddion eraill sy'n hysbys i chi pan fydd y person rydych yn gofalu amdano mewn poen
  • Dolur gwddf – gall hyn olygu y bydd yn gwrthod bwyta neu yfed, yn yfed mwy, yn tylino'r gwddf
  • Poenau – efallai y byddwch yn sylwi ar hyn eto oherwydd bod y person yn symud llai neu oherwydd newidiadau mewn ymddygiad a achosir gan boen a thrallod. 
  • Newidiadau i'r croen – os oes gan y person dwymyn gall hyn fod yn llaith ac yn boeth neu'n llaith ac yn oer. Gall y croen fod yn welw iawn neu wedi cochi llawer. 
  • Newid o ran arogl a blas – efallai y byddwch yn sylwi anhoffter o fwydydd yr oedd yn hoff ohonynt yn flaenorol

Cyfeiriwch at ddulliau poen neu drallod unigol er enghraifft, DISDAT a graddfa boen ABBEY.