Proffil newydd yn edrych ar lesiant meddyliol yng Nghymru

Ymddengys fod nifer y bobl yng Nghymru a nododd hapusrwydd a llesiant wedi codi rhwng 2013 a 2018. Fodd bynnag, mae'r cyfraddau hyn yn aml yn is na'r cyfraddau yn nhair gwlad arall y DU.

Mae proffil newydd, rhyngweithiol yn edrych ar lesiant meddyliol yng Nghymru. Mae'r data oedolion yn cyflwyno dangosyddion ar fywyd gwerth chweil, boddhad bywyd, ymdeimlad o hapusrwydd ac ymdeimlad o bryder gyda'r gallu i wneud cymariaethau ar draws gwledydd y DU. Gall y dangosyddion gymharu llesiant yn yr ardaloedd mwyaf a lleiaf difreintiedig yng Nghymru. Yn ogystal mae'n cynnwys dadansoddiadau o nodweddion demograffig ac economaidd-gymdeithasol ar gyfer Cymru.

Mae'r data ar oedolion hefyd yn cynnwys sgoriau cyfartalog Graddfa Llesiant Meddyliol Warwick-Caeredin (WEMWBS) wedi'u cyflwyno ar gyfer oedolion gyda dadansoddiadau demograffig. Cyflwynir data hefyd ar gyfer WEMWBS gyda dadansoddiadau ar gyfer categorïau llesiant meddyliol da, cyfartalog ac isel. Ymhlith y dangosyddion mae diogelwch cymunedol, gwirfoddoli a theimlo y gellir ymddiried mewn pobl.

Mae'r data ar lesiant personol plant yn cyflwyno fersiwn fyrrach o raddfa Llesiant Meddyliol Warwick-Caeredin (SWEMWBS) ar gyfer plant oedran ysgol uwchradd. Dilynir hyn gan ddata ar beidio â theimlo'n unig yn ystod gwyliau'r haf. Mae dangosyddion pellach ar gyfer plant yn cynnwys boddhad bywyd, pwysau ysgol a chymorth emosiynol gan y teulu ac yn yr ysgol gyda dadansoddiadau ar gael yn ôl rhyw, oedran a chyfoeth teuluol.

Dyma rai o ganfyddiadau allweddol y proffil:

  • Ymddengys fod cyfraddau'r bobl sy'n nodi boddhad bywyd uchel, gan deimlo bod bywyd yn werth chweil a hapusrwydd wedi codi yng Nghymru rhwng 2013 a 2018. Fodd bynnag, mae'r cyfraddau hyn yn aml yn is na'r cyfraddau yn nhair gwlad arall y DU.
  • Nodwyd canrannau uwch o lesiant cadarnhaol ymhlith ymatebwyr a oedd yn gyflogedig o gymharu â'r di-waith.
  • Nodwyd canrannau is o lesiant meddwl uchel yn yr ymatebwyr a oedd yn byw mewn llety ar rent.
  • Roedd dynion sy'n oedolion yn fwy tebygol o nodi eu bod yn profi lefelau isel o bryder.
  • Nododd plant oedran ysgol uwchradd ym Mro Morgannwg a Gwynedd y sgôr cyfartalog uchaf ar gyfer sgoriau Graddfa Fer Llesiant Meddyliol Warwick-Caeredin (SWEMWBS).
  • Nododd plant iau oedran ysgol uwchradd, bechgyn a phlant â chyfoeth teuluol uchel lesiant meddyliol uwch. Yn gymesur dywedodd mwy o'r plant hyn nad oeddent yn teimlo'n unig yn ystod yr haf. Roeddent hefyd fwy tebygol o nodi boddhad bywyd uchel, a digon o gymorth emosiynol teuluol.
  • Ni ddangosodd cymorth iechyd meddyliol mewn ysgolion unrhyw batrwm penodol yn ôl rhyw na chyfoeth teuluol, ond roedd dros chwarter y bobl ifanc yn teimlo nad oeddent yn cael cymorth iechyd meddwl yn yr ysgol.
  • Ymddengys fod cyfraddau'r bobl sy'n nodi boddhad bywyd uchel, gan deimlo bod bywyd yn werth chweil a hapusrwydd wedi codi yng Nghymru rhwng 2013 a 2018. Fodd bynnag, mae'r cyfraddau hyn yn aml yn is na'r cyfraddau yn nhair gwlad arall y DU.

Meddai James Adamson, Cofrestrydd Arbenigol Iechyd Cyhoeddus:

“Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn falch o weld y bu cynnydd yn nifer y bobl sy'n nodi boddhad bywyd uchel a hapusrwydd yng Nghymru rhwng 2013 a 2018. Fodd bynnag, mae rhai grwpiau a lleoliadau yng Nghymru o hyd lle mae'r rhain yn is na thair gwlad arall y DU. 

“Nododd y rhai sy'n gyflogedig, y rhai sy'n berchen ar eu cartref eu hunain a'r rhai sy'n briod neu mewn partneriaeth sifil lefelau uchel o lesiant. Roedd dynion sy'n oedolion yn fwy tebygol o nodi eu bod yn profi lefelau isel o bryder na menywod sy'n oedolion a cheir cysylltiad clir â chyfoeth teuluol uchel a llesiant meddyliol uwch ymhlith plant. Roedd y plant hyn hefyd yn fwy tebygol o beidio â theimlo'n unig yn ystod yr haf gan nodi boddhad bywyd uchel a chymorth emosiynol teuluol.

“Mae'r adnodd gan Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru yn galluogi i'r data gael eu defnyddio'n gyflym ac yn reddfol a gellir eu hidlo gan lawer o gategorïau fel bwrdd iechyd, awdurdod lleol, oedran a rhyw. Bydd hyn yn helpu Iechyd Cyhoeddus Cymru i olrhain a chymharu llesiant a chynllunio ymyriadau'n briodol. Yn 2020, bydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn lansio ei raglen llesiant meddyliol newydd, sef Hapus, gyda'r nod o helpu pawb yng Nghymru i ganolbwyntio ar y gweithgareddau y maent yn gwybod sy'n eu helpu i deimlo'n dda a gwneud mwy o hyn.”