Neidio i'r cynnwys

Newid iaith y wefan

Gwaith teg

Mae gwaith yn floc adeiladu sylfaenol ar gyfer iechyd ac mae’n weithgarwch lle mae pobl yn defnyddio eu hamser, eu sgiliau a’u hymdrech i gynhyrchu nwyddau neu wasanaethau, ennill incwm a chyfrannu at gymdeithas. Gall fod yn weithgarwch â thâl neu heb dâl.

Tabl cynnwys:

Pam mae’n bwysig i iechyd, llesiant a lleihau anghydraddoldebau?

Mae gwaith yn chwarae rhan bwerus wrth lunio ein hiechyd, ein llesiant a’n cyfleoedd bywyd ar gyfer cenedlaethau heddiw ac yfory. Mae gwaith da yn darparu incwm, pwrpas, trefn arferol, a chysylltiad cymdeithasol — y mae pob un ohonynt yn hanfodol i lesiant corfforol a meddyliol. Mae cyflogaeth ddiogel ac ystyrlon yn helpu pobl i fforddio hanfodion fel bwyd, tai, gwres a thrafnidiaeth, gan leihau straen a chefnogi ymddygiadau iachach. Gall hefyd feithrin hyder, sgiliau, ac ymdeimlad o gyfraniad at gymdeithas, sy’n bwysig ar gyfer llesiant meddyliol.

Fodd bynnag, nid yw pob math o waith yn cefnogi iechyd da. Gall swyddi o ansawdd gwael — er enghraifft swyddi sy’n ansicr, â chyflog isel, yn anniogel, yn achosi gormod o straen, neu sydd ddim yn ystyried llais y gweithwyr — niweidio iechyd. Maent yn gysylltiedig â gorbryder, iselder, problemau cyhyrysgerbydol, a salwch hirdymor. I rai pobl, gall gwaith o’r fath fod yn fwy niweidiol na diweithdra.

Felly mae gwaith teg yn hanfodol ar gyfer gwella iechyd y boblogaeth, torri cylch tlodi plant a lleihau anghydraddoldebau. Mae gwaith teg yn cynnwys contractau diogel, cyflog teg sy’n cwrdd â chostau byw, amodau gwaith diogel, rheolaeth resymol dros oriau, cyfleoedd i ddatblygu sgiliau, a pharch ac urddas yn y gwaith. Pan fydd yr amodau hyn ar waith, mae gweithwyr yn fwy tebygol o gael gwell iechyd, mwy o foddhad yn eu swydd, a gwell cydbwysedd rhwng bywyd a gwaith.

Mae gwaith hefyd yn ffactor allweddol i sbarduno creu cymdeithas decach ac iachach. Mae pobl mewn cymunedau difreintiedig, pobl anabl, gweithwyr iau, a rhai grwpiau ethnig lleiafrifol yn fwy tebygol o gael eu dal mewn cyflogaeth ansicr neu o ansawdd isel. Mae gwella mynediad at waith teg yn helpu i leihau bylchau iechyd drwy fynd i’r afael â’r amodau cymdeithasol ac economaidd sy’n achosi iechyd gwael yn y lle cyntaf.

Beth mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn ei wneud i gryfhau cyfranogiad mewn gwaith teg a lleihau diweithdra i’r boblogaeth yng Nghymru?

Rydym yn gweithio gyda phartneriaid ledled Cymru i leihau diweithdra a chynyddu cyfranogiad mewn gwaith teg drwy wneud y canlynol:

1. Darparu data a thystiolaeth
  • Disgrifio’r berthynas rhwng gwaith, diweithdra a chanlyniadau iechyd a’r hyn sy’n gweithio i gynyddu cyfranogiad mewn gwaith teg
  • Nodi grwpiau poblogaeth sydd mewn mwyaf o berygl o fod heb waith neu mewn gwaith o ansawdd gwael
  • Cefnogi’r defnydd o ddata i arwain gweithredu ar y cyd ledled Cymru
2. Ffafrio gwaith ac economïau sy’n cefnogi iechyd, llesiant a thegwch a rhoi cyngor arnynt
  • Cynghori Llywodraeth Cymru, y GIG, awdurdodau lleol a phartneriaid ar bolisïau sy’n cefnogi gwaith teg a bywydau gwaith iachach
  • Cefnogi cyflawni ymrwymiadau polisi Cymru a’r DU, gan gynnwys Cael Prydain i Weithio
3. Cefnogi cyflogwyr a gweithleoedd
  • Cyflawni Cymru Iach ar Waith, sy’n helpu cyflogwyr i gefnogi iechyd staff, atal absenoldeb oherwydd salwch a lleihau’r risg y bydd pobl yn gadael gwaith oherwydd afiechyd
4. Cydweithio a gweithio systemau
  • Gweithio ar draws sectorau yng Nghymru a gwledydd eraill y DU i wella cydlyniad rhwng iechyd, sgiliau, cyflogaeth a pholisïau economaidd

Pa gamau y dylid eu cymryd i gryfhau cyfranogiad mewn gwaith teg a lleihau diweithdra ar lefel genedlaethol, ranbarthol a lleol er mwyn sicrhau’r iechyd gorau posibl i’r boblogaeth a lleihau anghydraddoldebau?

Dylid cymryd y camau gweithredu cenedlaethol, rhanbarthol a lleol canlynol i gynyddu cyfranogiad mewn gwaith teg, i sicrhau’r iechyd gorau posibl i’r boblogaeth a lleihau anghydraddoldebau yng Nghymru:

Lefel genedlaethol

Ar lefel genedlaethol, gall Cymru gynyddu cyfranogiad mewn gwaith teg drwy gryfhau agenda Gwaith Teg Cymru ar draws holl bolisïau a chyllid y llywodraeth. Mae tystiolaeth yn dangos bod cysylltu gwariant cyhoeddus, caffael a grantiau â meini prawf gwaith teg (megis contractau diogel, cyflog byw go iawn, cynyddu llais gweithwyr, a darparu amodau gwaith diogel) yn gwella ansawdd swyddi. Gall deddfwriaeth a strategaethau cenedlaethol sy’n cyd-fynd â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) ymgorffori gwaith teg fel canlyniad craidd ar draws polisïau datblygu economaidd, sgiliau ac iechyd.

Lefel ranbarthol

Ar lefel ranbarthol, gellir hybu gwaith teg drwy bartneriaethau datblygu economaidd a sgiliau sy’n cydgysylltu cyflogwyr, darparwyr addysg, cyrff iechyd a llywodraeth leol. Mae tystiolaeth yn cefnogi dulliau sy’n seiliedig ar leoedd ac sy’n teilwra darpariaeth sgiliau, trafnidiaeth, gofal plant a chymorth cyflogaeth i farchnadoedd llafur lleol. Gall penderfyniadau buddsoddi rhanbarthol, er enghraifft drwy fargeinion dinas a thwf a chronfeydd twf lleol flaenoriaethu sectorau sy’n cynnig swyddi diogel o ansawdd uchel a chefnogi cyflogwyr i wella dyluniad swyddi, dilyniant a llesiant y gweithlu.

Lefel leol

Ar lefel leol, gall awdurdodau lleol a sefydliadau angor eraill ddylanwadu’n uniongyrchol ar waith teg drwy eu rolau fel cyflogwyr, comisiynwyr gwasanaethau ac arweinwyr cymunedol. Mae tystiolaeth yn dangos y gall mabwysiadu arferion gwaith teg yn lleol — fel talu’r cyflog byw gwirioneddol, cynnig contractau diogel, a chefnogi gwaith hyblyg — osod safonau ar gyfer marchnadoedd llafur lleol. Gall gwasanaethau cyflogaeth ac iechyd lleol gefnogi pobl i ddychwelyd i’r gwaith drwy raglenni cyflogadwyedd wedi’u targedu sy’n mynd i’r afael ag anghenion iechyd a llesiant, cyfrifoldebau gofalu a rhwystrau eraill rhag cael mynediad at waith teg a chynaliadwy.

Gwybodaeth bellach

Adnoddau

Ni chanfuwyd unrhyw ddata ar gyfer y pwnc hwn

Adroddiadau

Gweld y cyfan Adroddiadau

Data