A yw unrhyw swydd yn well na dim swydd? Adolygiad systematig
Awduron: Gwasanaeth Tystiolaeth, Sian Price, Hannah Shaw, Fiona Morgan, Rocio Rodriguez Lopez, Kirsty Little, Ciaran Humphreys
Cyhoeddwyd ar: 1af Tachwedd 2021
Cyheoddiad nesaf: Diweddariad heb ei gynllunio
Cysylltwch ar gyfer ymholiadau ac adborth
Cyflwyniad
Ym 1999, gosododd y Sefydliad Llafur Rhyngwladol y nod o “waith gweddus i bawb”, sy’n golygu gwaith sy’n ddiogel, yn deg, ac sy’n cefnogi urddas dynol. Fel arfer, mae swyddi o ansawdd da yn cynnig sefydlogrwydd, tâl teg, amodau diogel, rheolaeth i weithwyr, a chyfleoedd i ddatblygu.
Yn ystod y degawdau diwethaf, mae gwaith ansicr fel contractau dim oriau, gwaith achlysurol, a swyddi dros dro wedi cynyddu yn y DU. Er bod cael swydd yn gyffredinol yn cael ei ystyried yn well i iechyd na diweithdra, mae tystiolaeth gynyddol yn dangos bod ansawdd y swydd yn bwysig. Mae swyddi o ansawdd gwael neu ansicr yn gysylltiedig ag iechyd meddwl a chorfforol gwaeth.
Mae newidiadau economaidd diweddar, gan gynnwys COVID-19 a Brexit, wedi cynyddu ansicrwydd yn y farchnad lafur. O ganlyniad, nid yw creu swyddi yn unig yn ddigon — rhaid i’r gwaith fod o ansawdd da hefyd.
Gwnaethom gynnal adolygiad systematig i ateb y cwestiwn “A yw unrhyw swydd yn well na dim swydd?”. Yn benodol, mae ein hadolygiad yn cymharu canlyniadau iechyd a lles ymhlith y rhai sy’n ddi-waith â’r rhai sydd mewn swyddi y gellid eu hystyried yn wael neu’n isel eu hansawdd, yn ogystal ag effaith symud rhwng y rhain.
Prif bwyntiau
Pa mor gyfredol yw’r dystiolaeth hon?
Cynhaliwyd y chwiliadau ar gyfer yr adolygiad scopio hwn ym mis Ebrill 2020, a nodwyd astudiaethau a gyhoeddwyd rhwng 2003 a 2020.
Beth wnaethom ei ganfod
Cynhwyswyd 25 o astudiaethau (a adroddwyd mewn 30 o erthyglau), i gyd yn defnyddio dadansoddiad o setiau data cenedlaethol presennol, gan gynnwys chwe astudiaeth o’r DU. Canolbwyntiodd y rhan fwyaf o’r astudiaethau ar les meddyliol yn hytrach nag iechyd corfforol. Roedd gwahaniaethau mawr rhwng yr astudiaethau o ran poblogaethau, dyluniad astudiaeth, diffiniadau o waith o ansawdd gwael, a’r canlyniadau iechyd a fesurwyd. Yn gyffredinol, roedd ansawdd yr astudiaethau yn gymedrol.
Roedd canfyddiadau’n amrywio ar draws yr astudiaethau a nodwyd:
- Awgrymodd rhai astudiaethau fod bod mewn swydd o ansawdd gwael yn gysylltiedig â lles meddyliol ychydig yn well na bod yn ddi-waith.
- Canfu astudiaethau eraill nad oedd gwahaniaeth clir nac ystadegol arwyddocaol rhwng gwaith o ansawdd gwael a diweithdra.
- Canfu astudiaethau a archwiliodd newidiadau mewn statws cyflogaeth fod:
- Symud o ddiweithdra i swydd o ansawdd gwael heb fod yn gysylltiedig â gwelliant mewn iechyd meddwl.
- Symud o swydd o ansawdd gwael i ddiweithdra yn gysylltiedig â gwaethygu iechyd meddwl.
Ni allai llawer o astudiaethau ddangos a oedd newidiadau mewn cyflogaeth wedi digwydd cyn newidiadau mewn iechyd, sy’n golygu na ellid sefydlu achos ac effaith yn glir.
Yn gyffredinol, mae’r canfyddiadau’n awgrymu bod ansawdd swydd yn bwysig, ac nad yw gwaith o ansawdd gwael yn arwain yn gyson at well iechyd neu les na diweithdra.
Beth mae hyn yn ei olygu
Nid yw’r dystiolaeth yn dangos yn glir bod cael swydd o ansawdd gwael neu ansicr yn arwain at well iechyd a lles na bod yn ddi-waith. Mae’r canfyddiadau ar draws astudiaethau yn gymysg ac yn amrywio.
Mae astudiaethau o’r DU yn awgrymu nad oes gan bobl mewn swyddi o ansawdd gwael iechyd neu les sylweddol well na’r rhai sy’n ddi-waith. Nid yw’n glir a yw hyn oherwydd bod y system les yn helpu i amddiffyn pobl sydd allan o waith, neu oherwydd nad yw swyddi o ansawdd gwael yn darparu’r manteision iechyd sydd fel arfer yn gysylltiedig â gwaith da.
Roedd cyfyngiadau pwysig yn nyluniad llawer o’r astudiaethau, sy’n ei gwneud yn anodd dod i gasgliadau pendant.
Yn gyffredinol, mae’r dystiolaeth yn awgrymu na ellir tybio yn ddiogel yn y DU fod unrhyw swydd yn well na dim swydd o ran iechyd a lles. Mae’n ymddangos bod ansawdd y swydd yn bwysig.
Gwybodaeth dechnegol
Gwnaethom gynnal adolygiad systematig i fynd i’r afael â’r cwestiwn “A yw unrhyw swydd yn well na dim swydd?”. Cymharwyd canlyniadau iechyd a lles ymhlith y rhai sy’n ddi-waith â’r rhai sydd mewn swyddi y gellid eu hystyried yn wael neu’n isel eu hansawdd, yn ogystal ag effaith unrhyw symudiadau rhyngddynt.
Geirfa
Adolygiad systematig: Adolygiad sy’n crynhoi’r dystiolaeth ar gwestiwn adolygu wedi’i ffurfio’n glir yn unol â phrotocol a ragddiffiniwyd, gan ddefnyddio dulliau systematig ac eglur i nodi, dethol ac asesu astudiaethau perthnasol, ac i echdynnu, dadansoddi, casglu ac adrodd ar eu canfyddiadau. Gall ddefnyddio technegau ystadegol, megis meta-ddadansoddi, neu beidio.
Adroddiadau perthnasol
-
Offeryn Adrodd Fframwaith Canlyniadau Iechyd y Cyhoedd
Cyhoeddiad nesaf: 17th Mehefin 2026 Cysylltiad ar gyfer ymholiadau ac adborth Cyflwyniad Prif bwyntiau Yn yr iteriad hwn mae’r dangosyddion canlynol wedi’u diweddaru: Dyma’r negeseuon allweddol ar gyfer y dangosyddion […]
Cyhoeddwyd: 18fed Mawrth 2026
-
Llunio dyfodol cartrefi yng Nghymru sy’n iach i blant a theuluoedd fyw ynddynt: Crynodeb o’r gwaith ymgysylltu â rhanddeiliaid
Mae’r papur hwn yn nodi’r gwaith y mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi’i wneud ochr yn ochr â rhanddeiliaid tai eraill i ddychmygu dyfodol o gartrefi iachach, yn enwedig i’r rhai […]
Cyhoeddwyd: 5ed Awst 2025
-
Yr argyfwng costau byw yng Nghymru: Drwy lens iechyd cyhoeddus
Mae’r argyfwng costau byw yn cael effeithiau eang a hirdymor ar fywydau beunyddiol pobl yng Nghymru a bydd yn parhau i gael effeithiau o’r fath. Mae’r adroddiad hwn yn crynhoi’r […]
Cyhoeddwyd: 15fed Tachwedd 2022
-
Plant a’r argyfwng costau bywyng Nghymru
Mae’r adroddiad hwn yn crynhoi canfyddiadau adolygiad o lenyddiaeth o effaith yr argyfwng costau byw ar iechyd a llesiant plant. Defnyddiwyd y canfyddiadau i wneud argymhellion ar draws un ar […]
Cyhoeddwyd: 7fed Medi 2023
-
Cartrefi fforddiadwy ar gyfer iechyd a llesiant
Mae’r papur briffio hwn yn dilyn ein papur briffio cryno ‘Cartrefi ar gyfer iechyd a llesiant’ ar ddyfodol cartrefi iach yng Nghymru. Mae’n canolbwyntio ar bwysigrwydd cartrefi fforddiadwy i iechyd […]
Cyhoeddwyd: 30ain Ionawr 2024
-
Sganio a dysgu gorwelion rhyngwladol: Adroddiad cryno ar effaith COVID-19 ar iechyd meddwl a bregusrwydd cynyddol
Mae pandemig COVID-19 wedi gosod heriau i gymdeithasau, systemau iechyd a’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau ledled y byd ac wedi arwain at effeithiau economaidd, cymdeithasol ac iechyd a llesiant hirdymor. […]
Cyhoeddwyd: 28ain Mawrth 2022
Setiau data cysylltiedig
-
Data Offeryn Adrodd Fframwaith Canlyniadau Iechyd y Cyhoedd
Adolygwyd ddiwethaf: Mawrth 18, 2026
-
Offeryn adrodd asedau iechyd
Adolygwyd ddiwethaf:
-
Iechyd a’i phenderfynyddion yng Nghymru 2018
Adolygwyd ddiwethaf:
-
Amddifadedd incwm cronnus 2017
Adolygwyd ddiwethaf:
-
Beth sy’n gweithio i wella cyfranogiad mewn gwaith?
Adolygwyd ddiwethaf: Ionawr 3, 2022
-
Map tystiolaeth tai
Adolygwyd ddiwethaf: Chwefror 3, 2020