Brechlyn MenB ar gyfer pobl ifanc
Mae cyhoeddiad gweinidogol wedi cael ei wneud am gynnig brechu cyfnod penodol. Mae hyn ar gyfer brechiad Grŵp B Meningococol (MenB).
Rydym yn aros am y polisi terfynol yng Nghymru ar bwy sy’n gymwys a sut y bydd y brechiad yn cael ei gynnig. Bydd mwy o wybodaeth ar gael cyn bo hir.
Ydw i’n gymwys i gael y brechlyn MenB?
Bydd y brechiad MenB yn cael ei gynnig i bawb 17 a 18 oed a aned rhwng 01/09/2007 a 31/08/2008.
Mae’r brechlyn hefyd ar gael i’r rhai sy’n troi’n 25 oed ar ôl 31/12/2026 a fydd yn mynychu Addysg Uwch neu Addysg Bellach Breswyl am y tro cyntaf o Hydref 2026. Mae hyn yn cynnwys myfyrwyr rhyngwladol a’r rhai o Weinyddiaethau Datganoledig y DU a Thiriogaethau Dibynnol ar y Goron.
Ni fydd y brechlyn yn cael ei gynnig:
- i’r rhai sy’n troi’n 25 oed ar neu cyn 31/12/26 ac sy’n ymgyflwyno am eu dos cyntaf
- i’r rhai o dan 25 oed sy’n parhau â’u hastudiaethau – nad ydynt yn mynychu addysg bellach neu uwch am y tro cyntaf, gan gynnwys ôl-raddedigion
- i’r rhai mewn lleoliadau preswyl ar lefel ysgol, er enghraifft ysgolion preswyl, oni bai eu bod yn gymwys oherwydd eu hoedran
Ble alla i gael y brechlyn MenB?
Bydd pobl ifanc 17 ac 18 oed a aned rhwng 01/09/2007 a 31/08/2008 yn derbyn llythyr gwahoddiad gan eu bwrdd iechyd. Anfonir llythyrau ar ôl 6 Gorffennaf. I’r rhai o dan 25 oed sy’n mynychu Addysg Uwch neu Addysg Bellach breswyl am y tro cyntaf yr Hydref hwn, ni fyddwch yn derbyn llythyr gwahoddiad ond gallwch gysylltu â’ch bwrdd iechyd ar ôl 20 Gorffennaf i ddarganfod ble i gael eich brechiad yn eich ardal leol.
Gweler rhestr o fyrddau iechyd a’u manylion cyswllt yma.
Peidiwch â chysylltu â’ch bwrdd iechyd cyn 20 Gorffennaf 2026 gan na fydd rhagor o wybodaeth yn barod eto.
Os ydych chi o dan 25 oed ac yn mynychu Addysg Uwch neu Addysg Breswyl Bellach am y tro cyntaf yr Hydref hwn, bydd disgwyl i chi ddarparu tystiolaeth o’ch llythyr cynnig gan y brifysgol neu’r coleg pan fyddwch chi’n cyrraedd eich apwyntiad.
Pryd alla i ei gael?
Cynigir y dosau cyntaf yng Nghymru o 20 Gorffennaf tan 31 Rhagfyr 2026. Cynigir ail ddosau yng Nghymru tan 31 Mawrth 2027.
Pa mor fuan y byddaf yn cael fy amddiffyn?
Mae’n cymryd o leiaf pythefnos ar ôl eich ail ddos o’r brechlyn i’ch corff gynhyrchu gwrthgyrff i roi lefel dda o amddiffyniad i chi.
Ydy’r brechlyn yn cynnig amddiffyniad llwyr i mi rhag pob math o glefyd Meningococol?
Brechu yw un o’r ffyrdd mwyaf effeithiol o atal clefyd meningococol o facteria meningococol. Nid oes unrhyw frechlyn 100% yn effeithiol, ac nid yw’r brechlyn MenB yn eich amddiffyn rhag pob grŵp meningococol.
Efallai bod hwn yn gyfle i wirio eich bod wedi cael y brechlyn MenACWY (fel arfer yn 13-14 oed) sy’n cynnig rhywfaint o amddiffyniad rhag mathau eraill o glefyd meningococol.
Er bod y brechiad MenB yn hynod effeithiol ac wedi arwain at ostyngiad o 75% mewn clefyd MenB mewn grwpiau sydd wedi’u brechu, nid yw’n cynnig amddiffyniad llwyr. Ystyrir bod pobl ifanc yn eu harddegau ac oedolion ifanc mewn mwy o berygl, felly mae’n bwysig bod yn ymwybodol o arwyddion a symptomau clefyd Men B. Mae arwyddion i gadw golwg amdanynt yn cynnwys cur pen, chwydu, dolur rhydd, poen yn y cyhyrau, crampiau stumog a thwymyn gyda dwylo a thraed oer. Darllenwch ragor o wybodaeth am lid yr ymennydd a chlefyd meningococol.
Oes amser delfrydol i mi gael fy ail ddos? Os felly, pryd?
Argymhellir cael yr ail ddos o’r brechlyn MenB o leiaf 4 wythnos (28 diwrnod) ar ôl y dos cyntaf i roi’r amddiffyniad gorau i chi rhag haint MenB. Mae’n cymryd o leiaf pythefnos o’r ail ddos o’r brechlyn i’ch corff gyrraedd lefel dda o amddiffyniad, felly mae gohirio’r ail ddos yn oedi’r amddiffyniad. Dylai’r rhai sy’n gymwys geisio cael y ddau ddos cyn dechrau yn y coleg neu’r brifysgol yr hydref hwn.
Oes angen i mi gael y ddau ddos i gael amddiffyniad?
Oes. Bydd angen i chi gael y ddau ddos o’r brechlyn, 4 wythnos ar wahân ac yna aros am bythefnos i gael yr amddiffyniad gorau. Mae’r brechlyn MenB wedi’i brofi’n drylwyr ac mae’n bodloni meini prawf diogelwch llym. Mae wedi cael ei ddefnyddio’n rheolaidd yn y rhaglen brechu i fabanod yn y DU ers 2015 ac mae wedi arwain at ostyngiad o 75% mewn clefyd MenB mewn grwpiau sydd wedi’u brechu.
Beth yw sgil-effeithiau cyffredin brechlyn MenB?
Fel pob meddyginiaeth, gall brechlyn MenB achosi sgil-effeithiau, ond nid yw pawb yn eu cael. Mae’n gyffredin cael rhywfaint o chwydd, cochni neu dynerwch lle rydych chi wedi cael y pigiad. Efallai y byddwch hefyd yn cael twymyn, cyfog, cur pen neu boenau yn y cyhyrau.
Mae sgil-effeithiau fel arfer yn ysgafn ac yn para am gwpl o ddiwrnodau yn unig. Mae’n dal yn bwysig i chi gael y ddau ddos.
Mae sgil-effeithiau mwy difrifol yn brin. Gallwch gymryd meddyginiaeth at boen dros y cownter fel parasetamol i reoli’r symptomau hyn os oes angen.
Os byddwch chi’n profi unrhyw sgil-effeithiau a amheuir yn sgil y brechlyn, gallwch chi roi gwybod am y rhain ar wefan Yellow Card (Saesneg yn unig), drwy ffonio 0800 731 6789 (9am i 5pm, o ddydd Llun i ddydd Gwener) neu drwy lawrlwytho yr ap Yellow Card.