Beth yw effeithiolrwydd rheoli iechyd y boblogaeth o ran gwella darpariaeth iechyd, canlyniadau iechyd, a lleihau anghydraddoldebau? Adolygiad cyflym  

Cynhyrchwyd y gwaith hwn fel rhan o gydweithrediad Canolfan Tystiolaeth Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru â Gwasanaeth Tystiolaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Cyheoddiad nesaf: Diweddariad heb ei gynllunio

Cysylltwch ar gyfer ymholiadau ac adborth

Cyflwyniad

Cynhaliwyd yr adolygiad cyflym hwn gan y Gwasanaeth Tystiolaeth mewn cydweithrediad â Chanolfan Dystiolaeth Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru. Nod yr adolygiad cyflym oedd nodi effeithiolrwydd rheoli iechyd y boblogaeth wrth wella darpariaeth gofal iechyd, canlyniadau iechyd, a lleihau anghydraddoldebau. 

Adroddiad llawn (saesneg yn unig)

Prif bwyntiau

Pa mor gyfredol yw’r dystiolaeth hon?

Cynhaliwyd chwiliadau ym mis Medi 2025, ac roeddent yn cynnwys astudiaethau a gyhoeddwyd rhwng 2018 a 2025.  

Beth wnaethom ei ganfod

• Fe wnaethon ni nodi tair astudiaeth yn gwerthuso effeithiolrwydd dull rheoli iechyd y boblogaeth yn gyffredinol, a hefyd bedair astudiaeth yn asesu effeithiolrwydd ymyriadau penodol a gynlluniwyd gan ddefnyddio dull rheoli iechyd y boblogaeth. 

• At ei gilydd, datgelodd y dystiolaeth ar gyfer astudiaethau a asesodd effeithiolrwydd y dulliau rheoli iechyd y boblogaeth ddarlun cymysg; roedd hyn, yn ôl pob tebyg, oherwydd heterogenedd amcanion yr astudiaeth a’r poblogaethau targed.  

• Mae tystiolaeth yn awgrymu y gall ymyriadau penodol a gynllunnir gan ddefnyddio dull rheoli iechyd y boblogaeth gyflawni’r canlynolarwain at gyflenwi rhagor o wasanaethau, defnyddio llai o wasanaethau gofal iechyd, gwell canlyniadau iechyd, a chawsant eu derbyn yn dda gan gyfranogwyr yn gyffredinol. Fodd bynnag, roedd gan yr ymyriadau penodol nodau amrywiol ar gyfer gwahanol grwpiau poblogaeth.  

• Fodd bynnag, adroddwyd ar holl ganfyddiadau’r astudiaethau ansawdd isel. Mae hyn yn golygu na allwn fod yn hyderus o ran y canfyddiadau ar y cyfan, ac mae’n ategu bod angen rhagor o dystiolaeth arnom. 

Beth mae hyn yn ei olygu

• Mae rheoli iechyd y boblogaeth yn ddull eang y gellir ei weithredu mewn amrywiol ffyrdd ac ar wahanol lefelau o’r system gofal iechyd, yn dibynnu ar anghenion a blaenoriaethau’r boblogaeth. Fodd bynnag, nid yw effeithiau gwahanol gydrannau rheoli iechyd y boblogaeth wedi’u dogfennu’n dda yn y llenyddiaeth. Mae hyn yn ei gwneud hi’n heriol pennu effeithiolrwydd y dull hwn yn gyffredinol.  

• Roedd diffyg tystiolaeth o ansawdd uchel, yn enwedig tystiolaeth o’r DU.  

• Roedd astudiaethau wedi’u hanelu at grwpiau poblogaeth penodol, ac fe’u cynhaliwyd yn bennaf yn UDA, a allai effeithio ar drosglwyddadwyedd y canfyddiadau oherwydd bod gwahaniaethau o ran (i) y systemau gofal iechyd, (ii) demograffeg cleifion, ac (iii) argaeledd y gwasanaethau. 

• Dylai gwerthusiadau economaidd ystyried newidiadau o ran y defnydd o adnoddau gofal iechyd a’r costau cysylltiedig o roi rheoli iechyd y boblogaeth ar waith ochr yn ochr â mesurau effeithiolrwydd. 

• Mae angen cynnal ymchwil bellach er mwyn dod i gasgliadau pendant. 

Gwybodaeth dechnegol

Defnyddiwyd methodoleg adolygu systematig gryno i gynnal yr adolygiad cyflym hwn er mwyn crynhoi’r dystiolaeth sydd ar gael yn brydlon wrth barhau i dalu sylw i ragfarn. Fe wnaethon ni chwilio am astudiaethau sylfaenol yn edrych ar reoli iechyd y boblogaeth.

Rhestr termau

Mae rheoli iechyd y boblogaeth yn ddull sy’n anelu at wella iechyd a lleihau anghydraddoldebau iechyd trwy gynllunio a darparu gofal rhagweithiol sy’n seiliedig ar ddata. Mae’n defnyddio setiau data cysylltiedig i nodi poblogaethau ‘mewn perygl’ i’w targedu gydag ymyriadau wedi’u teilwra sy’n darparu gofal rhagweithiol a chymesur.

Rhanddeiliaid

Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, Cymru, DU