Cyffredinolrwydd cymesur i leihau anghydraddoldebau iechyd: cwmpas ystwyth o’r llenyddiaeth eilaidd

Cyheoddiad nesaf: Diweddariad heb ei gynllunio

Cysylltwch ar gyfer ymholiadau ac adborth

Cyflwyniad

Mae anghydraddoldebau iechyd yn parhau i fod yn her fawr, gyda phobl sydd â llai o adnoddau yn aml yn profi iechyd gwaeth a bywydau byrrach. Mae cyffredinolrwydd cymesur yn cynnig gwasanaethau i bawb, ond gyda chymorth ychwanegol i’r rhai sydd ei angen fwyaf, gan anelu at wella iechyd y boblogaeth a lleihau bylchau annheg ar draws y graddiant cymdeithasol.

Canolbwyntiodd yr adolygiad scopio hwn ar ymyriadau iechyd cyhoeddus ac ymddygiad ymhlith oedolion. Ein nod oedd nodi pa ymyriadau a gymhwysodd egwyddor cyffredinolrwydd cymesur, disgrifio ble a sut y cafodd yr egwyddor ei rhoi ar waith, a chrynhoi ei heffaith ar leihau anghydraddoldebau iechyd.

Prif bwyntiau

Pa mor gyfredol yw’r dystiolaeth hon?

Cynhaliwyd y chwiliadau ym mis Mawrth 2023, ac ni osodwyd unrhyw gyfyngiadau dyddiad. Mae’r crynodeb hwn yn adlewyrchu’r dystiolaeth oedd ar gael hyd at y dyddiad hwnnw.

Beth wnaethom ei ganfod

• Nid oedd unrhyw ymchwil eilaidd gadarn yn gwerthuso’n uniongyrchol ymyriadau a oedd yn defnyddio cyffredinolrwydd cymesur i leihau anghydraddoldebau iechyd ymhlith oedolion.
• Mapiodd un adolygiad scopio (2020) ddiffiniadau a defnydd o’r egwyddor (55 o astudiaethau), ond ni wnaeth asesu effeithiolrwydd. Nododd fod ychydig o ymyriadau’n defnyddio cyffredinolrwydd cymesur yn benodol ac amlygodd heriau wrth gymhwyso cymesuredd a nodi angen.
• Oherwydd y diffyg tystiolaeth eilaidd, sgriniwyd astudiaethau cynradd. O bedwar papur testun llawn, roedd tri astudiaeth o’r DU yn bodloni’r meini prawf (heb asesu ansawdd). Yn gyffredinol, mae tystiolaeth gynradd yn gyfyngedig iawn ar gyfer profi effeithiolrwydd ymhlith oedolion.
• Canfu astudiaeth o’r DU ar ddosbarthiadau ymarfer corff cyffredinol am ddim y tu allan i oriau brig nad oedd cyfranogiad yn uwch ymhlith grwpiau difreintiedig, a bod cadw cyfranogwyr yn is ymhlith y 20% mwyaf difreintiedig. Awgrymodd dadansoddiad cost cysylltiedig werth posibl am arian, ond nododd gyfyngiadau sylweddol yn y dyluniad a’r data.
• Dangosodd arbrofion lled ar hap yn Glasgow ar gyllido adnewyddu cymdogaethau welliannau mwy mewn iechyd meddwl mewn ardaloedd â buddsoddiad uwch, er ei fod yn targedu ardaloedd difreintiedig yn unig ac nad oedd yn fodel cyffredinolrwydd cymesur llym.
• Roedd tystiolaeth ar draws yr astudiaethau’n gyfyngedig gan gyfyngiadau dylunio, mesur ar lefel ardal, cyfraddau ymateb cymedrol, ac ansicrwydd ynghylch pa mor agos yr oedd ymyriadau’n adlewyrchu’r egwyddor.

Beth mae hyn yn ei olygu

• Nid yw’r adolygiad hwn yn asesu a yw cyffredinolrwydd cymesur yn “gweithio” fel egwyddor. Yn hytrach, mae’n mapio ble mae’r dull wedi’i gymhwyso mewn rhaglenni byd go iawn ac yn amlygu beth all ymchwil bresennol ei ddweud—ac na all ei ddweud. Roedd tystiolaeth yn gyfyngedig, ac mae’n debygol bod rhai ymyriadau’n defnyddio’r egwyddor heb ei henwi, felly ni ellir dod i gasgliadau pendant am effeithiolrwydd.
• Gallai ymchwil pellach ddefnyddio dull mwy targedig, megis chwilio am ymyriadau neu ganlyniadau penodol sy’n gysylltiedig â lleihau anghydraddoldebau, neu ganolbwyntio ar leoliadau penodol fel rhaglenni cymunedol i oedolion. Gall gwaith ar wasanaethau i blant a theuluoedd hefyd fod yn ddefnyddiol os yw’n berthnasol. O ystyried y dystiolaeth gyfyngedig a’r tebygolrwydd na chafodd rhai astudiaethau perthnasol eu cynnwys, dylid peilota unrhyw ddefnydd o gyffredinolrwydd cymesur, ei addasu i’r cyd-destun lleol, a’i werthuso’n ofalus.

Gwybodaeth dechnegol

Ein nod oedd darparu trosolwg eang o’r dystiolaeth drwy grynhoi’r hyn a adroddwyd gan yr awduron gwreiddiol, heb ail-ddehongli eu canfyddiadau. Tynnwyd ffactorau allweddol o adolygiadau systematig perthnasol ac, lle bo angen, o astudiaethau cynradd, a’u crynhoi’n gryno yn yr adroddiad hwn. Gan fod ein chwiliadau’n canolbwyntio ar dermau sy’n gysylltiedig â “cyffredinolrwydd cymesur”, mae’n bosibl ein bod wedi methu rhaglenni a ddefnyddiodd yr egwyddor heb ei henwi. Os yw ffactor penodol yn bwysig i’ch gwaith, rydym yn argymell ymgynghori â’r astudiaethau gwreiddiol i farnu pa mor dda y mae eu canfyddiadau’n berthnasol i’ch cyd-destun. Crynodeb byr yw hwn; mae manylion llawn y chwiliad, y meini prawf cynnwys, a’r dull syntheseiddio ar gael yn yr adroddiad llawn.

Geirfa

Cyffredinolrwydd cymesur: Dull o ddarparu gofal iechyd ac iechyd y cyhoedd sy’n cyfuno mynediad cyffredinol at wasanaethau â maint a dwyster gofal sydd wedi’u teilwra i lefel yr angen neu’r anfantais. (Wedi’i addasu o ffynhonnell)

Anghydraddoldebau iechyd: Gwahaniaethau y gellir eu hosgoi mewn canlyniadau iechyd rhwng grwpiau neu boblogaethau—megis gwahaniaethau yn hyd oes neu’r oedran y mae pobl yn datblygu clefydau neu gyflyrau iechyd y gellir eu hatal. Er enghraifft, gwahaniaethau sy’n gysylltiedig ag incwm, addysg, gwaith, tai neu leoliad.

Graddiant cymdeithasol: Y syniad bod perthynas uniongyrchol, gam wrth gam, rhwng safle economaidd-gymdeithasol unigolyn (incwm, addysg, galwedigaeth) a’u canlyniadau iechyd; fel arfer mae iechyd yn gwella wrth symud i fyny’r raddfa gymdeithasol, ac mae gan bobl sydd â mwy o adnoddau iechyd gwell a bywydau hirach.

Adolygiad scopio: Math o adolygiad tystiolaeth sy’n mapio’r ymchwil sydd ar gael ar bwnc penodol, yn hytrach na phrofi pa mor dda mae rhywbeth yn gweithio. Mae’n helpu i egluro cysyniadau a nodi bylchau yn y dystiolaeth.

Astudiaeth gynradd: Ymchwiliad ymchwil gwreiddiol lle mae ymchwilwyr yn casglu a dadansoddi data’n uniongyrchol (e.e. arolygon, cyfweliadau neu arbrofion), yn hytrach na chrynhoi astudiaethau eraill.

Ymchwil eilaidd: Dull ymchwil sy’n cynnwys syntheseiddio, dadansoddi a dehongli data neu lenyddiaeth sydd eisoes wedi’u casglu gan eraill, yn hytrach na chasglu data newydd.

Amddifadedd: Yng nghyd-destun iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru, mae amddifadedd yn mynd y tu hwnt i dlodi (incwm isel) ac yn cyfeirio at ddiffyg eang ac amlwedd o fynediad at adnoddau a chyfleoedd hanfodol i gynnal safon byw sy’n cefnogi iechyd da.

Sgrinio testun llawn: Ail gam wrth werthuso papurau ymchwil ar gyfer adolygiad systematig neu syntheseiddio tystiolaeth, ar ôl gwirio teitl a chrynodeb. Mae’n cynnwys darllen y ddogfen lawn i benderfynu a yw’n bodloni’r holl feini prawf cynnwys ac allgáu.

Astudiaeth beilot / peilota: Profi rhaglen ar raddfa fach i weld a all cydrannau’r brif astudiaeth weithio gyda’i gilydd a pha mor dda y byddai’n gweithio mewn cyd-destun lleol.

Rhanddeiliaid

Iain Bell, Cyfarwyddwr Gwybodaeth ac Ymchwil, Cyfarwyddiaeth Gwybodaeth.