Neidio i'r cynnwys

Newid iaith y wefan

Canolfan Gydweithredol Sefydliad Iechyd y Byd ar Fuddsoddi ar gyfer Iechyd a Llesiant (WHO CC)

Mae Canolfan Gydweithredol World Health Organization (WHO CC) ar ‘Fuddsoddi ar gyfer iechyd a llesiant’ wedi’i dynodi ym mis Mawrth 2018 ac wedi’i hailddynodi am gyfnod pellach o bedair blynedd ym mis Mawrth 2022. Y Ganolfan yw’r gyntaf ac unig WHO CC yn y maes arbenigedd hwn yn y byd, yn rhan o rwydwaith byd-eang o dros 800 o Ganolfannau Cydweithredol mewn mwy nag 80 o wledydd. Mae hyn yn adeiladu ar bartneriaeth hirsefydlog gyda World Health Organization, gan weithio’n agos gyda Swyddfa Ewropeaidd WHO ar gyfer Buddsoddi ar Iechyd a Datblygu yn Fenis, yr Eidal (Swyddfa Fenis), yn ogystal â swyddfeydd a rhwydweithiau WHO eraill.

Mae’r WHO CC wedi bod yn datblygu, casglu, defnyddio a rhannu arbenigedd, tystiolaeth, dulliau ymarferol ac offer arloesol ar sut i fuddsoddi er mwyn gwella iechyd a llesiant, lleihau anghydraddoldebau iechyd, adeiladu cymunedau cryfach a systemau mwy gwydn o fewn ac y tu hwnt i ffiniau Cymru. Mae’n llywio ac yn hyrwyddo polisïau cynaliadwy, seiliedig ar dystiolaeth ac ar fewnbwn pobl; gan gofleidio egwyddorion hawliau dynol, cydraddoldeb ac amrywiaeth a gwerth cymdeithasol. Bydd hyn yn helpu i fynd i’r afael ag anghenion iechyd a llesiant cenedlaethau presennol a’r dyfodol, gan ysgogi datblygiad cynaliadwy a bywydau llewyrchus i bawb, heb adael neb ar ôl.

Mae ein gwaith yn cefnogi’r WHO a gwledydd eraill i weithredu Agenda 2030 y Cenhedloedd Unedig ar gyfer Datblygu Cynaliadwy (y Nodau Datblygu Cynaliadwy), Rhaglen Waith Gyffredinol Pedwerydd ar Ddeg WHO 2025–2028, a Rhaglen Waith Ewropeaidd WHO ‘United Action for Better Health’. Yn genedlaethol, mae’n helpu i weithredu Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru), Ffyniant i Bawb: cynllun gweithredu economaidd, a’r cynllun ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol Cymru Iachach, gan adeiladu ar egwyddorion hawliau dynol, cydraddoldeb a gwerth cymdeithasol; meddwl tymor hir, atal, integreiddio, cydweithio a chyfranogi. Mae gwaith y WHO CC yn cryfhau ein cydweithrediadau a’n partneriaethau Ewropeaidd a byd-eang; yn galluogi gwaith traws-sector ac amlddisgyblaethol mwy effeithiol; ac yn agor cyfleoedd amrywiol ar gyfer cyfnewid gwybodaeth ac ymchwil, dysgu o brofiad ac arfer da; a datblygu ein pobl a’n sefydliadau, gan gyflawni Strategaeth Hirdymor ac Strategaeth Iechyd Rhyngwladol Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Ail-ddynodi WHO CC 2022 – 2026

Mae rhaglen waith newydd pedair blynedd y WHO CC yn canolbwyntio ar ddarparu tystiolaeth wyddonol a pholisi ac arbenigedd i adeiladu capasiti a gweithredu polisïau rhyng-sector effeithiol ar gyfer iechyd a chydraddoldeb ar draws cwrs bywyd. Mae hefyd yn bwriadu arloesi a manteisio ar ddulliau ac offer economaidd ac amlddisgyblaethol i gefnogi datblygu Economi Llesiant yng Nghymru, gan archwilio a nodi atebion i heriau byd-eang megis y bwlch iechyd sy’n ehangu ac anghydraddoldebau cymdeithasol-economaidd, ymateb ac adferiad COVID-19, a newid hinsawdd. Gallwch ddarllen mwy am ail-ddynodi’r WHO CC yma.

Telerau cyfeirio wedi’u hadnewyddu:

TOR 1: Darparu tystiolaeth wyddonol a pholisi ac arbenigedd i’r WHO, gan gefnogi cymorth technegol uniongyrchol i Aelod-wladwriaethau i adeiladu capasiti a gweithredu polisïau rhyng-sector effeithiol sy’n mynd i’r afael â phenderfynyddion cymdeithasol iechyd a chydraddoldeb ar draws cwrs bywyd.

TOR 2: Arloesi a manteisio ar fethodolegau economaidd a dulliau amlddisgyblaethol i gefnogi’r WHO i weithredu’r fenter Economi Llesiant.

TOR 3: Darparu tystiolaeth a chefnogaeth i’r WHO i gynnull deialogau rhanddeiliaid a chreu gofod cyffredin ar gyfer archwilio a nodi atebion i heriau hanfodol ym maes cydraddoldeb iechyd.

Gweithgareddau Disgrifiad
Gweithgaredd 1 Darparu cymorth technegol i’r WHO i lywio a chyflymu gweithredu ac atebion ar draws Aelod-wladwriaethau er mwyn rhoi cydraddoldeb iechyd wrth wraidd pob polisi a buddsoddiad.
Gweithgaredd 2 Darparu arbenigedd technegol a mewnbwn i helpu’r WHO i gryfhau’r achos dros fuddsoddi mewn llesiant a chydraddoldeb iechyd, a gweithredu Economi Llesiant ar draws Aelod-wladwriaethau.
Gweithgaredd 3 Symbylu tystiolaeth, arferion da a dulliau arloesol i helpu’r WHO i gryfhau Iechyd a Chydraddoldeb ym mhob Polisi, er mwyn cyflawni datblygiad cynaliadwy heb adael neb ar ôl.
Gweithgaredd 4 Cefnogi’r WHO i wella dealltwriaeth ac ymwybyddiaeth a sbarduno buddsoddiad i adeiladu capasiti a gwytnwch i atal adfyd, trawma ac anafiadau ar draws cwrs bywyd.

Dros y pedair blynedd diwethaf fel Canolfan Gydweithredol Sefydliad Iechyd y Byd (WHO), mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi chwarae rôl hanfodol wrth sefydlu a chryfhau ei effaith sefydliadol, yn ogystal â rôl Cymru fel dylanwadwr byd-eang a safle arloesi byw ar gyfer tegwch iechyd a ffyniant i bawb. Mae rhai o brif lwyddiannau Canolfan Gydweithredol WHO Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cynnwys:

  • Galluogi a chyflawni Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth (MOU) rhwng Llywodraeth Cymru a Swyddfa Ranbarthol Ewrop Sefydliad Iechyd y Byd, gan wella gwelededd ac effaith Cymru ar y llwyfan byd-eang.
  • Sefydlu’r fenter genedlaethol gyntaf ar gyfer Adroddiad Statws Tegwch Iechyd Cymru (WHESRi), gan gymhwyso fframwaith a methodoleg arloesol y WHO i helpu lleihau’r bwlch tegwch iechyd yng Nghymru. Dysgwch fwy am WHESRi yma.
  • Datblygu portffolio o waith i gryfhau’r achos dros fuddsoddi cynaliadwy mewn iechyd y boblogaeth a lleihau anghydraddoldebau, gan ddatblygu offer, canllawiau a rhwydweithiau arloesol.
  • Datblygu portffolio o waith i fynd i’r afael ag adfyd a thrawma ar draws cwrs bywyd, gyda ffocws ar Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACEs), atal trais a meithrin gwytnwch.
  • Datblygu portffolio o waith ar Ddatblygu Cynaliadwy ac Iechyd ym Mhob Polisi, gan lywio polisi ac ymarfer yng Nghymru ac yn rhyngwladol. Dysgwch fwy am waith y Ganolfan Gydweithredol WHO ar fuddsoddi cynaliadwy ac economi llesiant yma.

Mae rhagor o wybodaeth ar gael drwy gronfa ddata a phorth Canolfannau Cydweithredol y WHO.

Ein timau

Iechyd Rhyngwladol

Pwynt ffocws ar gyfer rhwydweithio rhyngwladol, syntheseiddio tystiolaeth, rhannu dysgu a arbenigedd ledled Cymru a’r byd, gan gryfhau ein rôl genedlaethol ac iechyd cyhoeddus yn Ewrop ac yn fyd-eang.

Mae’r Tîm Iechyd Rhyngwladol yn canolbwyntio ar fanteisio ar ddysgu ymarferol o bolisi, arfer a ymchwil rhyngwladol i gefnogi arloesi mewn iechyd cyhoeddus; datblygu pobl ac sefydliadau sy’n gyfrifol yn fyd-eang ledled y GIG; hwyluso cydweithredu rhyngwladol a buddsoddiad yng Nghymru; ac cryfhau effaith iechyd byd-eang Cymru trwy rannu ein hadnoddau a chyfrannu at ddiogelwch iechyd byd-eang a datblygu cynaliadwy.

Maen nhw’n gweithio’n agos gyda rhanddeiliaid allweddol ledled Cymru a’r DU, fel Llywodraeth Cymru, Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, Rhaglen Cymru i Affrica, y Ffagltyr Iechyd Cyhoeddus, ac eraill; yn ogystal â phartneriaid rhyngwladol fel World Health Organization, Cymdeithas Rhyngwladol y Sefydliadau Iechyd Cyhoeddus Cenedlaethol (IANPHI), EuroHealthNet, ac eraill.

Tîm Iechyd Rhyngwladol

Canolbwyntiwch ar fanteisio ar ddysgu o bolisi, arfer a ymchwil rhyngwladol i gefnogi arloesi iechyd cyhoeddus, datblygu cydweithrediadau a gwella cyfleoedd i greu pobl a sefydliadau sy’n gyfrifol yn fyd-eang ac sydd â golwg allanol ledled y GIG.

Ymweld â thudalen bwnc iechyd rhyngwladol.

Canolfan Cydlynu Iechyd Rhyngwladol (IHCC)

Mae’r IHCC yn rhaglen unigryw ledled Cymru gyfan, gan ddod â phob Bwrdd Iechyd a Thrydydd GIG at ei gilydd. Mae’n hyrwyddo a hwyluso partneriaethau iechyd rhyngwladol, gan wasanaethu fel pwynt ffocws ar gyfer rhannu gwybodaeth, cyfnewid gwybodaeth, cydweithredu a rhwydweithio ledled y DU, Ewrop a’r byd.

Dysgwch fwy am yr IHCC.

Uned Gwyddoniaeth Ymddygiad (BeSci)

Mae’r Uned BeSci yn darparu arbenigedd arbenigol ar wyddoniaeth ymddygiad, ac yn hyrwyddo ac yn galluogi ei chymhwysiad cynyddol fel arfer arferol i wella ac amddiffyn iechyd a lles, ac i leihau anghydraddoldebau iechyd yng Nghymru. Mae’r Uned yn cefnogi rhanddeiliaid yn y system iechyd cyhoeddus ehangach i gyflawni newid sylweddol wrth wella canlyniadau iechyd a lles.

Ymweld â thudalen bwnc gwyddoniaeth ymddygiad.

Adran Polisi Iechyd Cyhoeddus

Yn cefnogi datblygu, gweithredu a gwerthuso polisïau yng Nghymru er mwyn gwella iechyd a lleihau anghydraddoldebau.

Ein nod yw dylanwadu ar bolisi a rhoi gwybodaeth i lywio polisïau ar lefel genedlaethol a lleol, gan weithio’n agos gyda chydweithwyr ledled Iechyd Cyhoeddus Cymru ac eraill rhanddeiliaid i gyflawni ein nodau. Mae’r Adran yn cynnwys y Tîm Polisi, Uned Cefnogi Asesiad o’r Effaith ar Iechyd Cymru (WHIASU), a’r Canolfan Iechyd a Chynaliadwyedd.

Polisi

Mae’r tîm Polisi yn creu, syntheseiddio ac yn cyfathrebu mewn modd effeithiol y wybodaeth dystiolaeth-gyfeiriedig sydd yn arwain at weithredu. Defnyddiwn hyn i hyrwyddo gwneud polisïau sy’n diogelu ac yn hyrwyddo iechyd a lles pawb yng Nghymru, heddiw ac i genedlaethau’r dyfodol. Rydym hefyd yn darparu cymorth ac arbenigedd hanfodol i gydweithwyr ledled y cyfarwyddiaeth ac Iechyd Cyhoeddus Cymru ar bolisi ac ymateb i ymgynghoriadau polisi.

Cysylltwch â’r tîm Polisi.

Uned Cefnogi Asesiad Effaith Iechyd Cymru (WHIASU)

Mae WHIASU yn darparu gwasanaeth ledled Cymru ac yn cynnig canllawiau, hyfforddiant, adnoddau, gwybodaeth a rhwydweithio mewn perthynas â phrofiad Asesiad o’r Effaith ar Iechyd (HIA).

Ymweld â thudalen bwnc Asesiad o’r Effaith ar Iechyd (HIA).

Canolfan Iechyd a Chynaliadwyedd

Mae’r Ganolfan Iechyd a Chynaliadwyedd yn cefnogi Iechyd Cyhoeddus Cymru i ymgorffori cynaliadwyedd ac ymateb i argyfyngau hinsawdd a natur. Rydym yn hyrwyddo Deddf Llesiant i Genedlaethau’r Dyfodol a Deddf yr Amgylchedd, ac yn cefnogi blaenoriaeth strategol Iechyd Cyhoeddus Cymru “Ymdrin ag effeithiau iechyd cyhoeddus newid hinsawdd”.

Ymweld â thudalen bwnc newid hinsawdd a chynaliadwyedd.

Timau a Gynhelir

Mae Cyfarwyddiaeth Canolfan Gydweithredol WHO yn cynnal nifer o raglenni cydweithredol, pob un yn gweithio gyda phartneriaid allanol i sicrhau Cymru fwy hapus a iachach. Mae’r rhain yn cynnwys Canolfan Cefnogi ACEs, Rhaglen Early Action Together a’r Uned Atal Trais, sydd â’r un uchelgais a gweledigaeth i wneud Cymru’n genedl sy’n ymwybodol o ACEs ac sy’n wybodus o drauma.

Mae’r rhaglenni hyn yn defnyddio ymchwil a datblygu, gwybodaeth a deallusrwydd i fabwysiadu dull iechyd cyhoeddus ar gyfer polisi a phrofiad sy’n gwybod am drauma, ac i adeiladu cymunedau mwy gwytnog yng Nghymru.

Canolfan Profiadau niweidiol yn ystod plentyndod (ACEs)

Sefydlwyd Hwb ACE Cymru yn 2017 i gefnogi Cymdeithas Cymru i greu Cymru sy’n Ymwybodol o Brofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACEs) a gwneud Cymru’n arweinydd wrth fynd i’r afael â ACEs, eu hatal a lleihau eu heffeithiau. Rydym yn hyrwyddo rhannu syniadau a dysgu, ac yn herio a newid ffyrdd o weithio, er mwyn torri cylch ACEs gyda’n gilydd. Cyllidir ACE Hub Cymru gan Lywodraeth Cymru ac mae’n cael ei gynnal gan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Ymweld â thudalen bwnc profiadau plentyndod a oedolion.

Uned Atal Trais Cymru

Sefydlwyd yn 2019, mae’r Uned Atal Trais Cymru yn bartneriaeth rhwng Iechyd Cyhoeddus Cymru, Comisiynydd Heddlu a Throseddu De Cymru a Heddlu De Cymru. Mae pob sefydliad yn cyfrannu cyllid ac arbenigedd i gefnogi dull iechyd cyhoeddus ar gyfer atal trais, gan weithio’n agos gyda sectorau megis iechyd, heddlu, addysg, awdurdodau lleol, llywodraethau a’r trydydd sector.

Dysgwch fwy am Uned Atal Trais Cymru.

Uned Gydweithredu Iechyd Cyhoeddus (PHCU)

Sefydlwyd yn 2017 ac wedi’i lleoli yn Ysgol Gwyddorau Iechyd Prifysgol Bangor, mae’r PHCU yn darparu adnodd hyblyg ac effeithlon ar gyfer gwerthuso cyflym, asesu, a chefnogaeth datblygu polisi a gwasanaethau i Bolisi ac Iechyd Rhyngwladol, y WHO CC ac, trwy’r Canolfan, Iechyd Cyhoeddus Cymru a’r GIG ehangach.

Dysgwch mwy am Uned Cydweithredu Iechyd Cyhoeddus.