Adroddiadau

Marwolaethau canser yng Nghymru

Prif bwyntiau

Canser yw prif achos marwolaeth yng Nghymru o hyd. Yn 2025, roedd 9,053 o farwolaethau o ganser, gan gyfrif am dros chwarter o’r holl farwolaethau (Ffigur 1).

Ffigur 1: Nifer y marwolaethau o ganser o’i gymharu ag achosion marwolaeth eraill yng Nghymru yn 2025

Marwolaethau yn ôl grŵp achos eang, cyfrif, pobl, pob oedran, Cymru, 2025

Cynhyrchwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan ddefnyddio Marwolaethau Iechyd y Cyhoedd (MIC) o’r Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG)

Roedd nifer y marwolaethau o ganser yn codi’n araf am flynyddoedd cyn y pandemig, yn bennaf oherwydd poblogaeth sy’n heneiddio (Ffigur 2).

Mae’n rhy gynnar o hyd i ddeall effaith y pandemig yn llawn. Stopiodd nifer y marwolaethau blynyddol o ganser gynyddu, gyda marwolaethau o ganser ychydig yn llai yn 2025 nag yn 2024 a chyn y pandemig (Ffigur 2). Nid yw’n glir eto a fydd hyn yn parhau.

Ffigur 2: Tueddiadau yn nifer y marwolaethau o ganser ymhlith dynion, menywod a phobl yng Nghymru

Marwolaethau o ganser yn ôl rhyw, cyfrif, pob canser ac eithrio canser y croen nad yw’n felanoma (CCNF), pob oedran, Cymru, 2002-2025

Cynhyrchwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan ddefnyddio MIC o’r SYG

Ond pan ystyriwn newidiadau yn strwythur y boblogaeth yn ôl ei faint, oedran a rhyw, roedd cyfraddau marwolaethau o ganser wedi gostwng mewn dynion ac wedi aros tua’r un fath mewn menywod, yn enwedig yn dilyn y pandemig (Ffigur 3).

Ffigur 3: Tueddiadau mewn cyfraddau marwolaethau o ganser ymhlith dynion, menywod a phobl yng Nghymru

Marwolaethau o ganser yn ôl rhyw, cyfradd wedi ei safoni yn ôl oed Ewropeaidd, pob canser ac eithrio CCNF, pob oedran, Cymru, 2002-2025

Cynhyrchwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan ddefnyddio MIC ac Amcangyfrifon Canol Blwyddyn o’r SYG

Roedd bron i 6 o bob 10 (59%) o’r marwolaethau o ganser ymhlith pobl 75 oed a hŷn yn 2025. Cynyddodd hyn o bron i 5 o bob 10 (48%) yn 2002, gan adlewyrchu’r boblogaeth sy’n heneiddio (Ffigur 4).

Ffigur 4: Tueddiadau yn nifer y marwolaethau o ganser mewn gwahanol gwrpiau oedran yng Nghymru

Marwolaethau o ganser yn ôl grŵp oedran, cyfrif, pob canser ac eithrio CCNF, pobl, Cymru, 2002-2025

Cynhyrchwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan ddefnyddio MIC o’r SYG

Mae gan bobl yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig gyfraddau marwolaeth uwch o ganser. Yn 2025, roedd cyfraddau marwolaethau unwaith a hanner (54%) yn uwch nag yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig. Ychydig iawn o newid sydd wedi bod yn y bwlch hwn dros amser (Ffigur 5).

Ffigur 5: Tueddiadau mewn cyfraddau marwolaethau o ganser yng Nghymru yn ôl pumed amddifadedd ardal

Marwolaethau o ganser yn ôl pumed amddifadedd, cyfradd wedi ei safoni yn ôl oed Ewropeaidd, pob canser ac eithrio CCNF, pobl, pob oedran, Cymru, 2002-2025

Cynhyrchwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan ddefnyddio MIC ac Amcangyfrifon Canol Blwyddyn o’r SYG a Mynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALIC) o’r Llywodraeth Cymru

Achosodd pedwar prif fath o ganser — yr ysgyfaint, y coluddyn, y prostad, a chanser y fron ymhlith benywod — 4 o bob 10 (44%) o farwolaethau o ganser. Digwyddodd y rhan fwyaf o farwolaethau ar gyfer pob math ymhlith pobl 75 oed a hŷn. Canser yr ysgyfaint yw’r prif achos, ac mae’n gyfrifol am 2 o bob 10 (20%) o farwolaethau o ganser. Canser y coluddyn (y colon a’r rhefr) sy’n dod nesaf (Ffigur 6).

Ffigur 6: Nifer y marwolaethau o ganser yng Nghymru yn ôl y prif fathau o ganser yn 2025

Marwolaethau o ganser yn ôl math o ganser, cyfrif, pobl, pob oedran, Cymru, 2025

Cynhyrchwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, gan ddefnyddio MIC o’r SYG

Tablau data

Cyrchu’r data sy’n gysylltiedig â’r adroddiad hwn

Gwybodaeth dechnegol

Cyrchu’r canllaw technegol offeryn adrodd canser

Rhestr cyn cyhoeddi

Dr Tracey Cooper, Cadeirydd Bwrdd Canser GIG Cymru a Prif Weithredydd Iechyd Cyhoeddus Cymru

Yr Athro Tom Crosby, Cyfarwyddwr Clinigol Canser Cenedlaethol Cymru

Anthony Davies, Uwch Reolwr Polisi, Tîm Polisi Gofal Iechyd Seiliedig ar Werth, Llywodraeth Cymru