Brechlynnau sy'n cynnwys y frech goch, clwy'r pennau, rwbela a brech yr ieir (MMRV ac MMR) - Gwybodaeth brechlynnau MMRV ac MMR ar gyfer weithwyr iechyd
Newidiadau i’r amserlen imiwneiddio rheolaidd i blant yng Nghymru yn 2026
Yn dilyn llwyddiant rhaglenni brechu rhag varicella (brech yr ieir) mewn gwledydd eraill, argymhellodd y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) ychwanegu rhaglen frechu gyffredinol rhag brech yr ieir ac iddi ddwy ddos gynhwysol at yr amserlen imiwneiddio rheolaidd i blant y DU.
Dechreuodd rhaglen frechu reolaidd y GIG rhag farisela (brech yr ieir) ar gyfer babanod ar 1 Ionawr 2026. Y brechlyn a gaiff ei ddefnyddio yw’r brechlyn MMRV cyfun ar gyfer y frech goch, clwy’r pennau, rwbela a farisela.
Mae gwybodaeth fanwl am y newidiadau i argymhellion brechu ar gyfer babanod a phlant ifanc, gan gynnwys cymhwysedd, i’w gweld isod ar y dudalen hon.
Neu cyfeiriwch at y canlynol:
Polisi Llywodraeth Cymru – Llythyr at weithwyr proffesiynol yn egluro’r newidiadau arfaethedig i amserlenni brechlynnau ar gyfer babanod a phlant ifanc o 1 Ionawr 2026:
- Brechiad varicella (brech yr ieir) arferol i blant ifanc o 1 Ionawr 2026 (WHC/2025/046) (safle allanol)
- Newidiadau i’r amserlen imiwneiddio i blant – Gwybodaeth i weithwyr gofal iechyd proffesiynol
- Amserlenni imiwneiddio rheolaidd ar gyfer Cymru
- Polisi, llythyrau a Llywodraeth Cymru (sharepoint.com) (mynediad i staff gofal iechyd y GIG)
- Cwestiynau Cyffredin (sharepoint.com) (mynediad i staff gofal iechyd y GIG)
Cefndir
Rhaglen dal i fyny ddetholus ar gyfer brechu rhag farisela (brech yr ieir) yn rhedeg o fis Tachwedd 2026 i fis Mawrth 2028
Mae varicella (brech yr ieir) yn glefyd heintus iawn a achosir gan y feirws varicella zoster sy’n digwydd amlaf mewn plant ifanc. Mae varicella fel arfer yn ymddangos gyda brech goslyd, bothellog, sy’n dilyn twymyn ac anhwylder. Mae’r rhan fwyaf o achosion mewn plant yn ysgafn ac yn hunangyfyngedig. Fodd bynnag, mae rhai plant yn datblygu cymhlethdodau, gan gynnwys haint bacteriol o friwiau croen (gan gynnwys streptococws grŵp A) ac mewn achosion prin, enseffalitis, niwmonitis a strôc. Gall y cymhlethdodau hyn arwain at arhosiad yn yr ysbyty ac yn anaml iawn, gallant arwain at farwolaeth.
Mae GIG Cymru yn cynnig rhaglen dal i fyny am gyfnod cyfyngedig ar gyfer farisela (brech yr ieir) gan ddefnyddio’r brechlyn MMRV cyfun. Mae hyn er mwyn helpu i amddiffyn plant cymwys rhag dal haint brech yr ieir.
Mae plant a aned rhwng 1 Ionawr 2020 a 31 Awst 2022 yn cael cynnig un dos o’r brechlyn MMRV. Mae’r rhaglen yn rhedeg rhwng 1 Tachwedd 2026 a 31 Mawrth 2028.
Mae hyn yn dilyn cyngor gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI). Pwyllgor cynghori gwyddonol arbenigol yw’r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu sy’n cynghori Llywodraeth y DU ar faterion yn ymwneud â brechiadau ac imiwneiddio.
Disgwylir i’r rhaglen dal i fyny ddetholus ar gyfer MMRV helpu i gyflymu’r rheolaeth a lleihau ymhellach y modd y mae’n trosglwyddo ymhlith y boblogaeth. Bydd plant yn cael eu gwahodd a’u hannog i fynd os nad ydynt wedi dal haint brech yr ieir neu os nad ydynt wedi cael dau ddos o frechlyn farisela eto.
I gael rhagor o wybodaeth am y rhaglen hon, gweler yr adran ‘Brechlyn MMRV – Rhaglen dal i fyny ddetholus ar gyfer brechu rhag farisela (brech yr ieir) yn rhedeg o fis Tachwedd 2026 i fis Mawrth 2028’.
Ar 1 Ionawr 2026, disodlodd y brechlyn rhag y frech goch, clwy’r pennau, rwbela a farisela (brech yr ieir) (MMRV) y brechlyn rhag y frech goch, clwy’r pennau a rwbela (MMR) yn yr amserlen imiwneiddio reolaidd i blant yng Nghymru. Mae’r rhaglen MMRV reolaidd yn helpu i atal achosion difrifol a chymhlethdodau difrifol eraill sy’n gysylltiedig â farisela a all, er eu bod yn brin, arwain at dderbyniad i’r ysbyty neu at ganlyniadau difrifol eraill.
I ddysgu rhagor am y rhesymau dros y newidiadau hyn, gweler:
Argymhellir rhoi dau ddos o frechlyn sy’n cynnwys MMR i roi’r amddiffyniad gorau rhag y frech goch.
Yn 2025, roedd 92.5% o blant ysgolion cynradd Cymru wedi cael y dos cyntaf o’r brechlyn MMR, ac roedd 91.2% wedi cael yr ail ddos.
Roedd 95.8% wedi cael y dos cyntaf ymhlith plant ysgolion uwchradd, ac roedd 93.0% wedi cael yr ail ddos.
Dros y blynyddoedd diwethaf, mae Cymru wedi profi achosion achlysurol o’r frech goch yn gysylltiedig â theithio rhyngwladol, yn ogystal â brigiadau bach o achosion yn lleol. Cadarnhawyd dau achos o’r frech goch yn 2025, ac adroddwyd am bum achos rhwng Ionawr a Medi 2026.
Gwneud i Bob Cyswllt Gyfrif (MECC)
Dylai pob gweithiwr gofal iechyd proffesiynol wneud i bob cyswllt gyfrif a manteisio ar gyfleoedd sy’n bodoli i wirio statws brechiadau, a rhoi brechiadau neu drefnu brechiadau ar gyfer:
- pob plentyn ac oedolyn ifanc nad yw wedi cael ei frechu
- newydd-ddyfodiaid i’r DU wrth gofrestru gyda phractis cyffredinol ac yn ystod asesiadau mewnfudo
- menywod ôl-enedigol trwy asesiadau gan ymwelwyr iechyd ac apwyntiadau chwe wythnos ar ôl geni’r baban
- menywod sy’n defnyddio gwasanaethau cyn cenhedlu neu ffrwythlondeb.
- Dylid defnyddio’r brechlyn MMR i amddiffyn menywod o oedran magu plant a gweithwyr gofal iechyd rhag haint rwbela.
Y clefydau
Mae’r frech goch, clwy’r pennau a rwbela yn glefydau hysbysadwy yng Nghymru.
Y brechlynnau
Canllawiau
I gael manylion ynghylch newidiadau i’r amserlen imiwneiddio reolaidd i blant, gweler:
Canllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru
I gael manylion am yr amserlen imiwneiddio reolaidd yng Nghymru, ewch i Amserlenni imiwneiddio arferol i Gymru.
Gellir dod o hyd i bolisi a chanllawiau hefyd ar dudalen Polisi, llythyrau a Llywodraeth Cymru SharePoint Iechyd Cyhoeddus Cymru (mynediad i staff gofal iechyd y GIG)
Mae offeryn cymhwysedd i gefnogi gweithwyr gofal iechyd proffesiynol wrth weithredu’r rhaglenni rheolaidd a’r rhaglenni dal i fyny ar gyfer y brechlyn MMRV o 1 Ionawr 2026 ar gael yn:
Cwestiynau Cyffredin (sharepoint.com) (mynediad i staff gofal iechyd y GIG)
Adnoddau hyfforddi a digwyddiadau
Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi cynhyrchu sesiynau codi ymwybyddiaeth i weithwyr gofal iechyd proffesiynol ar y brechlyn MMRV a’r frech goch:
- Setiau sleidiau wedi’u recordio, gweminarau, a sleidiau hyfforddi
Gellir cael mynediad at y rhain trwy’r dudalen E-ddysgu a’r dudalen Adnoddau Hyfforddi a Digwyddiadau.
Adnoddau a gwybodaeth glinigol
Adnoddau ar y frech goch
Adnoddau Iechyd Cyhoeddus Cymru:
Adnoddau allanol:
- Y frech goch: y llyfr gwyrdd (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Y frech goch: canllawiau, data a dadansoddiad (UKHSA) (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Cynllun gweithredu’r grŵp i ddileu’r frech goch a rwbela
- Strategaeth y DU ar gyfer dileu’r frech goch a rwbela (Iechyd Cyhoeddus Lloegr) (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Amddiffyniad rhag y Frech Goch – Pecyn cymorth ar gyfer gweithwyr gofal iechyd proffesiynol – Brechiadau sy’n cynnwys y frech goch Mae’r ddogfen hon yn crynhoi gwybodaeth am y frech goch a brechlynnau sy’n cynnwys y frech goch i gefnogi gweithwyr gofal iechyd proffesiynol a’u cleifion. Rydym yn annog yr holl staff i fod yn ymwybodol o’r ffynonellau gwybodaeth a ddarperir yn y pecyn cymorth hwn.
- Gwybodaeth i deithwyr a chriw ar awyren gydag achos o’r frech goch heintus (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Y frech goch: canllawiau i Dimau Diogelu Iechyd ar achosion sy’n gysylltiedig â theithio rhyngwladol gan gynnwys croesi awyr, môr a thir (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Dangosyddion a statws dileu’r frech goch a rwbela yn y DU (safle allanol, Saesneg yn unig)
Adnoddau ar glwy’r pennau
Adnoddau ar rwbela
Adnoddau ar varicella (brech yr ieir)
Adnoddau brechlyn MMRV ac MMR
- MMRV a chonfylsiynau twymyn (Saesneg yn unig)
- Brechlynnau plentyndod: canfyddiadau arolwg agweddau rhieni 2025 (Saesneg yn unig)
- Agweddau gweithwyr gofal iechyd proffesiynol y DU tuag at gyflwyno brechlyn varicella i’r amserlen frechu plentyndod arferol a’u dewisiadau ar gyfer gweinyddu (Saesneg yn unig)
- Derbyniad a dewisiadau rhieni ar gyfer gweinyddu brechlyn varicella arferol yn y DU: Astudiaeth i lywio polisi (Saesneg yn unig)
- Agweddau paediatregwyr y DU tuag at y brechlyn brech yr ieir: Astudiaeth SPOTTY (Saesneg yn unig)
- Amddiffyniad rhag y frech goch, clwy’r pennau, rwbela a brech yr ieir – Negeseuon allweddol i’r cyhoedd am MMRV a brechlynnau MMR
- Ai’r frech goch ydyw? poster dwyieithog
- Y Frech Goch: Cadw’n ddiogel
Adnoddau MMR ar gyfer carchardai
- Gwybodaeth am y brechlyn i bobl mewn carchardai yng Nghymru
- Canllaw i ymwelwyr â charchardai
- Gwybodaeth i staff sy’n gweithio mewn carchardai yng Nghymru
Cyfarwyddiadau grwp cleifion a phrotocolau
Gellir dod o hyd i dempledi PGD ar gyfer brechlynnau ar dudalen Gwasanaeth Cyngor ar Feddyginiaethau Cymru (safle allanol).
Rhagor o adnoddau a gwybodaeth clinigol
Adnoddau ar gyfer plant oed ysgol
- 2025-26 Templed ffurflen ganiatâd brechlyn MMR heb ei phoblogi
- Dogfen friffio ar raglen frechu’r frech goch a’r brechlyn MMR ar gyfer penaethiaid, staff ysgolion, lleoliadau gofal plant, colegau a phrifysgolion
- Gwarchodaeth rhag y frech goch
Data a goruchwyliaeth
- Gwyliadwriaeth imiwneiddio
- Y frech goch: achosion wedi’u cadarnhau (UKHSA) (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Clwy’r pennau: achosion wedi’u cadarnhau (UKHSA) (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Clwy’r pennau: epidemioleg, gwyliadwriaeth a rheolaeth (UKHSA) (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Rwbela: achosion wedi’u cadarnhau (UKHSA) (safle allanol, Saesneg yn unig)
- Dangosyddion a statws dileu’r frech goch a rwbela yn y DU (safle allanol, Saesneg yn unig)
Cwestiynau Cyffredin
I weld cwestiynau cyffredin am y rhaglen frechu MMRV, ewch i:
Adolygwyd y dudalen hon ddiwethaf: 14eg Hydref 2026