Brechlyn DTaP/IPV/Hib/HepB (6 mewn 1) - Gwybodaeth brechlyn 6 mewn 1 i weithwyr iechyd proffesiynol

Haint acíwt yw difftheria sydd fel arfer yn effeithio ar y nasoffaryncs. Achosir yr haint gan facteriwm Corynebacterium diphtheriae.

Mae’r organeb yn cael ei lledaenu gan ddefnynnau anadlol ac mae ganddi gyfnod magu o ddau i bum diwrnod. Gall cleifion ag afiechyd heb ei drin fod yn heintus am hyd at bedair wythnos, ond mae’n bosibl y bydd cludwyr yn trosglwyddo’r haint am gyfnod hwy.

Dyma nodweddion difftheria yn y llwybr anadlu uchaf:

• mfaryngwst y bilen (ffug-y-bilen), a all achosi rhwystr anadlol
• gwres
• nodau lymff chwyddedig ar flaen y gwddf a meinweoedd meddal yn chwyddo a all arwain at ymddangosiad “gwar tarw”.

Mae tetanws yn haint a nodweddir gan gyfangiadau poenus yn y cyhyrau. Mae’n cael ei achosi gan facteriwm Clostridium tetani a gall effeithio ar unigolyn o unrhyw oedran.

Mae’r organeb i’w chael ym mhobman yn yr amgylchedd ac mae’r cyfnod magu yn para rhwng pedwar a 21 diwrnod.

Nodweddir y clefyd gan anhyblygedd cyffredinol a gwingiadau yn y cyhyrau ysgerbydol. Mae anhyblygrwydd y cyhyrau fel arfer yn cynnwys yr ên (genglo) a’r gwddf ac yna mae’n mynd yn symptom cyffredinol.

Mae cyfradd y marwolaethau ymhlith achosion o’r haint yn amrywio o 10% i 90%; mae ar ei uchaf mewn babanod a’r henoed. Ni ellir byth ddileu tetanws oherwydd bod y sborau yn gyffredin yn yr amgylchedd, gan gynnwys y pridd. Nid yw tetanws yn cael ei ledaenu o berson i berson.

Haint anadlol yw pertwsis a nodweddir gan byliau sydyn a difrifol o beswch sy’n parhau am sawl wythnos. Mae’n cael ei achosi gan facteriwm Bordetella pertussis a all effeithio ar unigolion o bob oed, ond mae’n arbennig o ddifrifol mewn babanod a phlant ifanc, a gall achosi niwed i’r ymennydd oherwydd hypocsia yn ystod pyliau o beswch.

Mae’r organeb yn cael ei lledaenu trwy gyswllt uniongyrchol neu ddefnynnau anadlol yn yr awyr ac mae’r cyfnod magu yn para rhwng chwech ac 20 diwrnod.

Bydd fflem (catâr yn cronni) ar ddechrau’r afiechyd. Yna, bydd peswch llidus yn troi’n beswch gwasgfaol ymhen wythnos i bythefnos. Mae’r pyliau hyn yn aml yn arwain at ‘hwpan’ neu chwydu. Mewn babanod ifanc, efallai na fydd ‘hwpan’ yn digwydd. Gall plant hŷn ac oedolion brofi peswch parhaus heb symptomau arferol.

Mae polio (Poliomyelitis) yn haint a nodweddir gan barlys llipa acíwt. Mae’n cael ei achosi gan Boliofeirws math 1, 2 neu 3, a gall effeithio ar unigolion o bob oed.

Lledaenir yr organeb trwy’r llwybr ysgarthol-geneuol ac mae ganddo gyfnod yn para rhwng tri i 21 diwrnod.

Mae’r symptomau’n amrywio o dwymyn i lid yr ymennydd aseptig neu barlys. Mae symptomau posibl eraill yn cynnwys cur pen, amhariad ar y llwybr gastroberfeddol, anhwylder, ac anystwythder gwddf a chefn, gyda pharlys neu hebddo.

Mae ffliw Haemophilus math b yn facteriwm a all achosi heintiau difrifol, yn bennaf mewn plant o dan bum mlwydd oed, ond gall effeithio ar unigolion o unrhyw oedran. Mae’r organeb yn cael ei lledaenu gan ddefnynnau anadlol ac mae ganddi gyfnod magu o ddau i bedwar diwrnod.

Gall unigolion gario bacteria Hib yn eu trwynau a’u gyddfau heb ddangos arwyddion bod y clefyd ganddynt. Cyn i’r brechlyn Hib gael ei gyflwyno, roedd tua phedwar o bob 100 o blant cyn oed ysgol yn cario organeb Hib. Ar ôl i’r brechlyn gael ei gyflwyno, disgynnodd y cyfraddau cludo yn is na’r lefel canfod.

Mae cymhlethdodau haint Hib yn cynnwys llid yr ymennydd, epiglottitis a niwmonia.

Mae Hepatitis B yn haint ar yr afu a achosir gan feirws hepatitis B (HBV) sy’n effeithio ar bob grŵp oedran.

Mae’r organeb yn cael ei lledaenu trwy gyswllt gwaed-i-waed, cyswllt rhywiol a thrwy drosglwyddo amenedigol o’r fam i’r plentyn ac mae ganddi gyfnod magu o 45 – 160 diwrnod.

Gall llawer o unigolion sydd newydd gael eu heintio â hepatitis B brofi symptomau is-glinigol neu symptomau sy’n debyg i’r ffliw. Gall haint acíwt arwain at necrosis hepatig, sy’n aml yn angheuol.