Pwysig

Os yw eich plentyn rhwng 1 a 5 oed ac yn byw yn y Barri, neu’n mynd i feithrinfa, ysgol neu leoliad gofal plant yn y Barri, gallwch gael brechlyn hepatitis A am ddim.

Neidio i'r cynnwys

Newid iaith y wefan

Brechlynnau yn ystod beichiogrwydd  - Brechiadau yn ystod Beichiogrwydd – Gwybodaeth i weithwyr proffesiynol iechyd a gofal cymdeithasol 

Cefndir

Mae brechiadau’n achub bywydau ac yn un o’r ymyriadau iechyd y cyhoedd mwyaf effeithiol yn fyd-eang.

Mae brechu yn ystod beichiogrwydd yn nodi dechrau taith imiwneiddio babi. Mae’n ffordd ddiogel ac effeithiol o helpu i amddiffyn y fam a’r babi rhag risg clefydau y gellir eu hatal drwy frechu. Mae’r amddiffyniad hwn yn ymestyn o feichiogrwydd ac i mewn i wythnosau cyntaf bywyd y babi cyn dechrau brechiadau rheolaidd yn wyth wythnos oed. 

Mae bydwragedd, obstetryddion a gweithwyr proffesiynol iechyd a gofal cymdeithasol eraill yn chwarae rhan allweddol fel lleisiau dibynadwy mewn gofal mamolaeth ac mae ganddyn nhw gyfle gwerthfawr i gefnogi brechu yn ystod beichiogrwydd. Drwy rannu gwybodaeth glir a dibynadwy a chefnogi mynediad at frechiadau, maent yn helpu menywod beichiog a’u teuluoedd i wneud penderfyniadau ar sail gwybodaeth i amddiffyn eu hiechyd.  

Dylid cynnig y brechlynnau a argymhellir cyn gynted ag y bydd menyw yn gymwys er mwyn helpu i sicrhau’r amddiffyniad gorau iddi hi a’i babi. Fodd bynnag, os methir brechlyn ar yr adeg a argymhellir, efallai y bydd yn dal i fod ar gael yn ddiweddarach. Dylid gwneud pob ymdrech i nodi menywod cymwys a chefnogi menywod sydd wedi methu brechiadau.  

Pam brechu yn ystod beichiogrwydd? 

Yn ystod beichiogrwydd, mae’r system imiwnedd yn newid i gefnogi datblygiad y babi. Gall y newidiadau hyn wneud y fam yn fwy agored i haint yn ystod beichiogrwydd. Gall hyn effeithio’n negyddol ar y fam a’r babi.  

Gall brechu yn ystod beichiogrwydd helpu trwy: 

  • Atal y fam rhag cael salwch difrifol neu farwolaeth a achosir gan glefydau heintus. 
  • Atal canlyniadau gwael i feichiogrwydd a ffetysau fel genedigaeth gynamserol a phwysau geni isel, sy’n gysylltiedig â chlefydau heintus.  
  • Darparu imiwnedd goddefol i’r babi wrth i wrthgyrff o’r fam basio trwy’r brych gan helpu i amddiffyn babanod yn ystod wythnosau cyntaf bywyd. 

Brechlynnau a argymhellir yn ystod beichiogrwydd: 

Yng Nghymru, cynigir tri brechiad fel mater o drefn yn ystod beichiogrwydd.  
Brechlyn  Pryd mae’r brechlyn yn cael ei gynnig 
Pertwsis (y pas) Yn cael ei gynnig o 16 wythnos o feichiogrwydd.   
 
Gweler ‘Brechlyn pertwsis (y pas)’ am ragor o wybodaeth.  
Feirws Syncytiol Anadlol (RSV)  Yn cael ei gynnig o 28 wythnos o feichiogrwydd.   
 
Gweler ‘Brechlyn feirws syncytiol anadlol (RSV)’ am ragor o wybodaeth.  
Y ffliw  Yn cael ei gynnig yn ystod tymor y ffliw, rhwng Medi 2026 a Mawrth 2027. Argymhellir brechu ar unrhyw gam o feichiogrwydd.  
 
Gweler ‘Brechlyn ffliw’ am ragor o wybodaeth.  

Gweler isod ganllawiau ar frechu yn hwyr yn ystod beichiogrwydd. 

Noder nad yw brechiad COVID-19 bellach yn cael ei gynnig yn rheolaidd i fenywod beichiog oni bai eu bod yn imiwnoataliedig oherwydd clefyd neu driniaeth. Mae rhagor o wybodaeth am hyn ar gael yn natganiad y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) ar frechu rhag COVID-19 (safle allanol, Saesneg yn unig). 

Brechlyn pertwsis (y pas)

Mae pertwsis (y pas) fel arfer yn mynd ar led yn ystod yr hydref, ond cynigir y brechlyn drwy gydol y flwyddyn. Dylid ei gynnig ym mhob beichiogrwydd. Argymhellir cael y brechlyn rhwng 16 a 32 wythnos o feichiogrwydd.  

Y brechlyn a argymhellir ar gyfer pertwsis yw brechlyn cyfun sy’n amddiffyn rhag tetanws a difftheria hefyd.  

Mae pertwsis yn effeithio amlaf ar fabanod, a babanod ifanc iawn o dan 6 mis oed sydd mewn mwyaf o berygl o gymhlethdodau difrifol, mynd i’r ysbyty, neu farwolaeth. Mae brechu mamol yn erbyn pertwsis yn amddiffyn babanod nes iddynt dderbyn brechlyn sy’n cynnwys pertwsis yn 8 wythnos oed.  

Mae’r brechlyn yn amddiffyn babanod trwy hybu imiwnedd rhag pertwsis mewn menywod beichiog, gan alluogi trosglwyddo gwrthgyrff pertwsis drwy’r brych i’r babi cyn ei eni. Er y bydd y rhan fwyaf o fenywod wedi cael eu brechu rhag pertwsis, neu wedi dod i gysylltiad ag ef yn naturiol yn ystod plentyndod, bydd derbyn brechlyn sy’n cynnwys pertwsis o wythnos 16 o feichiogrwydd yn rhoi hwb i lefelau eu gwrthgyrff. 

Argymhellir rhoi’r brechlyn cyn 32 wythnos o feichiogrwydd i gynyddu’r tebygolrwydd y bydd y babi wedi’i amddiffyn o’i enedigaeth. Fodd bynnag, gellir rhoi brechiad yn ddiweddarach yn ystod beichiogrwydd a hyd at 8 wythnos ar ôl yr enedigaeth. Er efallai na fydd hyn yn rhoi cymaint o amddiffyniad i’r babi, yn enwedig os yw’r babi’n cael ei eni’n gynamserol, mae’n dal i gynnig amddiffyniad uniongyrchol i’r fam, gan leihau’r risg o drosglwyddo’r haint i’r babi. 

Am ragor o wybodaeth am y brechlyn pertwsis, gan gynnwys cefndir y clefyd a manylion am y brechlyn, ewch i Frechu pertwsis (y pas) – Gwybodaeth i weithwyr gofal iechyd proffesiynol – Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Brechlyn Feirws Syncytiol Anadlol (RSV)

Mae haint feirws syncytiol anadlol (RSV) yn digwydd yn yr hydref a’r gaeaf, ond cynigir y brechlyn drwy gydol y flwyddyn. Dylid ei gynnig ym mhob beichiogrwydd.  

Er y gall RSV ddigwydd ar unrhyw oedran, babanod o dan flwydd oed sydd mewn mwyaf o berygl o salwch difrifol a mynd i’r ysbyty. Mae hyn yn cynnwys bronciolitis, sef llid a chulhau’r llwybrau anadlu bach yn yr ysgyfaint. Gall bronciolitis achosi anawsterau anadlu a bwydo. 

Argymhellir y brechlyn rhwng 28 a 36 wythnos o feichiogrwydd. Mae hyn yn caniatáu digon o amser i’r fam gynhyrchu lefelau uchel o wrthgyrff ac i’r rhain drosglwyddo ar draws y brych, gan gynnwys os caiff y babi ei eni’n gynamserol. Fodd bynnag, gellir rhoi’r brechlyn hyd at yr adeg y caiff y fenyw feichiog ei rhyddhau o wasanaethau bydwreigiaeth. 

Gall menywod barhau i gael y brechlyn yn ddiweddarach yn ystod beichiogrwydd, gan gynnwys ar ôl 36 wythnos o feichiogrwydd, er y gallai hyn ddarparu lefelau is o amddiffyniad goddefol i’r babi. Gall brechlynnau a roddir i’r fam yn agos at yr enedigaeth, gan gynnwys yn fuan ar ôl yr enedigaeth, dal i gynnig amddiffyniad anuniongyrchol trwy atal haint mamol a thrwy ganiatáu i wrthgyrff drosglwyddo trwy laeth y fron.  

Am ragor o wybodaeth am y brechlyn RSV, gan gynnwys cefndir y clefyd a manylion am y brechlyn, ewch i wybodaeth am frechu rhag feirws syncytiol anadlol (RSV) – Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Brechlyn ffliw 

Mae’r brechlyn ffliw yn amddiffyn rhag ffliw tymhorol. Argymhellir y brechlyn ffliw yn ystod tymor y ffliw, rhwng mis Medi a mis Mawrth ar gyfer tymor y ffliw 2026-27. Gellir ei roi’n ddiogel ar unrhyw gam o feichiogrwydd a dylid ei gynnig ym mhob beichiogrwydd.  

Mae haint ffliw yn ystod beichiogrwydd yn gysylltiedig â risgiau uwch o farwolaeth amenedigol, genedigaeth gynamserol, pwysau geni isel, a maint babanod llai, yn ogystal â chymhlethdodau difrifol a derbyniadau gofal dwys i’r fam a’r babi. 

 

Argymhellir brechlynnau ffliw wedi’u hanactifadu yn ystod beichiogrwydd. Fodd bynnag, ni ddangosodd astudiaeth o roi Brechlyn Ffliw Gwanedig Byw (LAIV) yn anfwriadol i fenywod beichiog unrhyw dystiolaeth o niwed. Mae’r feirysau yn LAIV wedi’u gwanhau ac wedi’u haddasu i atgynhyrchu yn nhymheredd oerach y trwyn yn unig, felly ni allant luosi’n effeithiol mewn mannau eraill yn y corff. O ganlyniad, nid oes risg ddamcaniaethol i’r babi yn y groth na’r fam. Fodd bynnag, brechlynnau wedi’u hanactifadu yw’r opsiwn a ffefrir yn ystod beichiogrwydd. 

Am ragor o wybodaeth am y brechlyn ffliw, gan gynnwys cefndir y clefyd a manylion am y brechlyn, ewch i’r Ffliw (ffliw) – Gwybodaeth i weithwyr iechyd a gofal cymdeithasol sy’n gymwys i gael y brechlyn – Iechyd Cyhoeddus Cymru.

A ellir rhoi brechlynnau ar yr un pryd yn ystod beichiogrwydd? 

Gellir cyd-weinyddu’r brechiad mamol a argymhellir yn erbyn pertwsis, Feirws Syncytiol Anadlol (RSV) a’r ffliw os oes angen. Gall menywod beichiog sy’n gymwys am frechlyn COVID-19 oherwydd bod ganddynt system imiwnedd wan (o ganlyniad i afiechyd neu driniaeth) dderbyn y brechlyn COVID-19 ar yr un pryd â’r brechlynnau eraill sy’n cael eu hargymell yn ystod beichiogrwydd.

Mae rhywfaint o dystiolaeth yn awgrymu y gallai rhoi Feirws Syncytiol Anadlol ar yr un pryd â brechlynnau sy’n cynnwys pertwsis leihau’r ymateb a geir i’r cydrannau pertwsis. Fodd bynnag, nid yw’r arwyddocâd clinigol yn glir ac mae’n debygol y bydd yr effaith ar amddiffyniad yn fach.  

Er mwyn optimeiddio’r ymateb imiwnedd, dylid rhoi brechlynnau ar yr adegau a argymhellir lle bo modd er mwyn osgoi gwanhau’r ymateb gwrthgyrff o bosibl. Fodd bynnag, os nad yw menyw feichiog wedi derbyn brechlyn pertwsis erbyn iddi gyflwyno i gael y brechlyn Feirws Syncytiol Anadlol, gellir, a dylid, eu rhoi ar yr un pryd. 

A ellir rhoi brechlynnau ar yr un pryd yn ystod beichiogrwydd? 

Gellir. Gellir rhoi’r brechlynnau mamol a argymhellir ar gyfer pertwsis, RSV a’r ffliw ar y cyd os oes angen.  

Gall menywod beichiog sy’n gymwys i gael brechiad COVID-19 oherwydd eu bod yn imiwnoataliedig (oherwydd clefyd neu driniaeth) dderbyn y brechlyn COVID-19 ar yr un pryd â’r brechlynnau eraill a argymhellir yn ystod beichiogrwydd.  

Mae rhywfaint o dystiolaeth yn awgrymu y gallai rhoi RSV ar yr un pryd â brechlynnau sy’n cynnwys pertwsis leihau’r ymateb imiwnedd i’r elfennau pertwsis. Fodd bynnag, nid yw’r arwyddocâd clinigol yn glir ac mae’n debygol y bydd yr effaith ar amddiffyniad yn fach.  

Er mwyn optimeiddio’r ymateb imiwnyddol, dylid rhoi brechlynnau ar yr adegau a argymhellir lle bo modd er mwyn osgoi’r posibilrwydd o wanhau’r ymateb gwrthgyrff. Fodd bynnag, os nad yw menyw feichiog wedi derbyn brechlyn pertwsis erbyn iddi ddod i gael y brechlyn Feirws Syncytiol Anadlol, gellir, a dylid, ei roi ar yr un pryd.

A yw bwydo ar y fron ar ôl brechu mamol yn ddiogel? 

Gellir rhoi pob brechlyn mamol a argymhellir yn ddiogel i fenywod sy’n bwydo ar y fron.  

Gall y gwrthgyrff a gynhyrchir trwy frechu gael eu trosglwyddo i’r babi, a darparu amddiffyniad rhag pertwsis, Feirws Syncytiol Anadlol, a’r ffliw.  

Ni ddylai menywod roi’r gorau i fwydo ar y fron cyn eu brechiad a gallant barhau i fwydo ar y fron ar ôl y brechiad.  

Diogelwch brechlynnau mamol 

Mae brechlynnau mamol a gynigir yng Nghymru yn dilyn argymhellion cenedlaethol a rhyngwladol sy’n seiliedig ar dystiolaeth. Maent yn ddiogel i’w rhoi yn ystod beichiogrwydd ac wedi cael profion diogelwch trylwyr gan yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (MHRA) (safle allanol, Saesneg yn unig). Nid ydynt yn cynnwys feirysau byw, felly ni allant achosi’r clefydau y maent yn amddiffyn yn eu herbyn.  

Mae sgil-effeithiau fel arfer yn ysgafn ac yn para ychydig ddyddiau yn unig. Am ragor o wybodaeth am sgil-effeithiau, gweler:  

Brechu cyn ac ar ôl beichiogrwydd 

Argymhellir bod gweithwyr gofal iechyd a chymdeithasol yn ystyried effaith clefydau y gellir eu hatal drwy frechlyn cyn ac yn ystod beichiogrwydd.  

Ar bob cyfle priodol, dylai menywod o oedran magu plant sy’n cynllunio beichiogi neu’n cael triniaeth ffrwythlondeb gael adolygu eu hanes brechu wedi’i adolygu i sicrhau eu bod wedi derbyn dau ddos ​​o frechlyn sy’n cynnwys MMR, a roddir o leiaf 4 wythnos ar wahân. Dylid cynnig brechiad sy’n cynnwys MMR i fenywod heb dystiolaeth wedi’i dogfennu o ddau ddos ​​cyn beichiogrwydd.  

Am ragor o wybodaeth am frechlynnau sy’n cynnwys MMR, gweler Gwybodaeth am y brechlyn MMR ar gyfer gweithwyr gofal iechyd – Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Efallai y bydd rhai menywod beichiog a babanod newydd-anedig yn gymwys i gael brechlynnau ychwanegol i’w hamddiffyn rhag heintiau difrifol. Gallai hyn gynnwys:  

  • Hepatitis B ar gyfer menywod beichiog sydd mewn perygl uchel o gael haint hepatitis B ac ar gyfer babanod a aned i famau â haint hepatitis B, a   
  • BCG ar gyfer babanod sydd mewn mwy o berygl o ddod i gysylltiad â thwbercwlosis (TB).   

Dylai gweithwyr gofal iechyd proffesiynol nodi babanod cymwys a sicrhau bod brechu yn cael ei gynnig yn unol ag argymhellion cenedlaethol. 

Canllawiau 

Penodau Llyfr Gwyrdd 

Mae ‘Imiwneiddio yn Erbyn Clefydau Heintus’, a elwir hefyd yn Y Llyfr Gwyrdd, yn darparu gwybodaeth am frechlynnau ar gyfer clefydau y gellir eu hatal drwy frechlyn. Gallwch ddarllen y penodau perthnasol yn Imiwneiddio yn erbyn clefyd heintus (safle allanol, Saesneg yn unig).

Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) 

Mae’r Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu yn bwyllgor cynghori gwyddonol arbenigol, sy’n cynghori llywodraeth y DU ar faterion yn ymwneud â brechu ac imiwneiddio. Gellir darllen cyhoeddiadau a datganiadau JCVI yn Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (safle allanol, Saesneg yn unig).

Cylchlythyrau Iechyd Cymru a llythyrau Llywodraeth Cymru 

Mae Cylchlythyrau Iechyd Cymru yn darparu canllawiau a chyfarwyddiadau i sefydliadau iechyd a gofal yng Nghymru ar wahanol agweddau ar ddarpariaeth a pholisi gofal iechyd. Gellir darllen cyhoeddiadau yn y cylchlythyrau Iechyd: 2024 i 2027 (safle allanol)  

Gwneud i Bob Cyswllt Gyfrif 

Gall defnyddio’r dull Gwneud i Bob Cyswllt Gyfrif (MECC) i gefnogi sgyrsiau am frechu yn ystod beichiogrwydd. Mae MECC yn ddull o newid ymddygiad sy’n annog gweithwyr proffesiynol i gael sgyrsiau ystyrlon gyda chleifion am eu hiechyd a’u llesiant. Mae hyn yn cynnwys cefnogi cleifion i wneud dewisiadau cadarnhaol ar gyfer eu hiechyd a’u llesiant, fel penderfyniadau ynghylch brechu. 

I gael rhagor o wybodaeth am MECC, ewch i Gwneud i Bob Cyswllt Gyfrif – Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Ffynonellau eraill o wybodaeth ac arweiniad 

Adnoddau a gwybodaeth glinigol 

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn darparu amrywiaeth o ddeunyddiau i gefnogi sgyrsiau am frechu yn ystod beichiogrwydd gan gynnwys taflenni, posteri a fideos. 

Adnoddau hyfforddiant a digwyddiadau 

Mae modd cael mynediad at gyrsiau a deunyddiau hyfforddi ar-lein drwy’r dudalen E-ddysgu.  

Darperir rhagor o wybodaeth ac adnoddau hyfforddiant imiwneiddio ar y dudalen Adnoddau a Digwyddiadau Hyfforddiant.  

Os ydych chi’n newydd i imiwneiddio, bydd angen i chi gwblhau’r rhaglen Imiwneiddio ar gyfer imiwneiddwyr newydd, sydd ar gael yn E-ddysgu Imiwneiddio ac Atodiad A: Offeryn Asesu Cymhwysedd Brechwyr (safle allanol, Saesneg yn unig).

Cysylltiadau lleol  

Gallwch ddod o hyd i gymorth yn lleol trwy dimau brechlynnau lleol. Am gysylltiadau brechlynnau yn eich bwrdd iechyd, ewch i gysylltiadau brechlynnau.

Data a gwyliadwriaeth

Adolygwyd y dudalen hon ddiwethaf: 20fed Awst 2026