Neidio i'r cynnwys

Newid iaith y wefan

Brechlyn feirws syncytial anadlol (RSV) - Gwybodaeth brechlyn RSV i weithwyr iechyd proffesiynol

Cefndir 

Mae feirws syncytiol anadlol (RSV) yn achos cyffredin o heintiau’r llwybr anadlol. Er y gall heintiau RSV ddigwydd drwy gydol y flwyddyn, maent yn fwyaf cyffredin yn yr hydref a’r gaeaf.  

Mae haint RSV fel arfer yn achosi symptomau tebyg i annwyd, gan gynnwys:  

  • rhinitis  
  • peswch  
  • diffyg anadl  
  • gwichian 
  • syrthni   
  • twymyn (weithiau)     

Mae RSV yn lledaenu o secretiadau anadlol trwy gyswllt agos ag unigolyn heintiedig trwy ddefnynnau anadlol neu ddod i gysylltiad ag arwynebau neu wrthrychau halogedig. Gall y feirws oroesi ar arwynebau neu wrthrychau am tua phedair i saith awr. Mae’r cyfnod magu yn amrywio o ddau i wyth diwrnod, ac mae’r cyfnod heintus yn para rhwng tri ac wyth diwrnod.

Mae haint RSV fel arfer yn ysgafn ac yn gwella ar ei ben ei hun. Fodd bynnag, mae babanod ac oedolion hŷn mewn mwy o berygl o gael haint acíwt y llwybr anadlol isaf (LRTIs). Gall LRTIs gynnwys niwmonia i unigolion o bob oed. Mewn babanod, gall arwain at fronciolitis, a all ei gwneud hi’n anodd anadlu a bwydo, a gall achosi llai o gymeriant trwy’r geg. Yn ogystal, gall RSV achosi crŵp ac otitis media mewn plant. 

Yn fyd-eang, mae RSV yn heintio hyd at 90% o blant o fewn dwy flynedd gyntaf eu bywyd ac yn aml yn ailheintio plant hŷn ac oedolion. 

Mae LRTIs oherwydd RSV yn effeithio’n sylweddol ar oedolion ag imiwnedd gwan ac oedolion hŷn. Gall ddod i’r amlwg fel gwaethygu clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD) neu glefyd cardiofasgwlaidd sylfaenol. Wrth i oedolion fynd yn hŷn, mae’r system imiwnedd yn gwanhau (imiwnoheneiddiad), a all gynyddu’r risg o haint RSV difrifol. 

Mae’r rhan fwyaf o dderbyniadau i’r ysbyty oherwydd RSV yn ymwneud â babanod a anwyd ar ôl y cyfnod llawn heb ffactorau risg sylfaenol. Mae babanod a anwyd yn gynamserol a’r rhai a anwyd rhwng mis Awst a mis Tachwedd mewn mwy o berygl o gael eu derbyn i’r ysbyty gydag RSV yn ystod misoedd yr hydref a’r gaeaf. 

Ymhlith y ffactorau risg clinigol rhagdueddol ar gyfer clefyd RSV difrifol mewn babanod mae: 

  • clefyd cynhenid ​​y galon 
  • clefyd cronig yr ysgyfaint 
  • annormaleddau cromosomaidd 
  • anhwylderau niwrogyhyrol 
  • annormaleddau’r llwybr anadlol mawr, ac 
  • imiwnoddiffygiant (yn enwedig ymhlith y rhai sydd â chyflyrau iechyd lluosog). 

Canllawiau’r Cyd-bwyllgor ar Frechu ac Imiwneiddio (JCVI)  

Yn 2023, cydnabu’r JCVI effaith sylweddol RSV ar boblogaeth y DU a’r straen y mae’n ei roi ar wasanaethau’r GIG yn ystod y gaeaf. Cynghorodd y JCVI raglenni brechu RSV i amddiffyn babanod ac oedolion hŷn. Ym mis Mehefin 2024, derbyniodd Llywodraeth Cymru y cyngor a dechreuodd y rhaglenni brechu ar 1 Medi 2024.  

Mae’r JCVI yn defnyddio tystiolaeth sy’n dod i’r amlwg i lywio ei gyngor ar ehangu’r rhaglen frechu. Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu GOV.UK (safle allanol, Saesneg yn unig). 

Rhaglen oedolion hŷn 

Mae’r oedolion hŷn canlynol yn gymwys i gael y brechiad RSV: 

  • Oedolion 75 oed a hŷn. 
  • Holl breswylwyr cartrefi gofal ar gyfer oedolion hŷn, waeth beth fo’u hoedran. 

Mae rhaglen brechu rhag RSV i oedolion hŷn yn rhaglen gydol flwyddyn. Mae’r amserlen imiwneiddio rhag RSV a argymhellir ar gyfer oedolion hŷn yn cynnwys dos sengl a roddir trwy bigiad mewngyhyrol, yn ddelfrydol yn y cyhyr deltoid. 

Yn 2026, cynhaliwyd astudiaeth achos-rheoli ar draws pedair gwlad y DU. Dangosodd y canlyniadau fod brechu RSVpreF yn gysylltiedig â gostyngiad sylweddol mewn derbyniadau i’r ysbyty oherwydd RSV ymhlith oedolion hŷn, gydag amcangyfrif effeithiolrwydd brechlyn cronedig o 75%. Am ragor o wybodaeth, darllenwch yr erthygl ganlynol: Real-world evidence on RSV vaccine uptake, effectiveness, and safety in older adults: a systematic review and meta-analysis – The Lancet Regional Health – Europe safle allanol, Saesneg yn unig) 

Gwnewch yn siŵr bod trefniadau ar waith i frechu preswylwyr cartrefi gofal i oedolion hŷn wrth iddynt ddod yn gymwys, gan gynnwys y tu allan i raglenni tymhorol eraill (e.e. COVID-19).  

Lle bo’n briodol, Ystyriwch roi’r brechlyn RSV ar y cyd â brechlynnau eraill y gallai’r unigolyn fod yn gymwys i’w cael, gan gynnwys brechlynnau COVID-19, yr eryr a niwmococol.  

Rhaglen amddiffyn babanod i famau  

Dylid cynnig y rhaglen amddiffyn babanod i famau i: 

  • Bob menyw feichiog o 28 wythnos ymlaen.  

Mae menywod beichiog yn parhau i fod yn gymwys i gael brechiad nes eu bod yn cael eu rhyddhau o wasanaethau mamolaeth, er bod brechu amserol o 28 wythnos ymlaen yn cael ei argymell. Mae hyn yn caniatáu digon o amser i’r fam gynhyrchu lefelau uchel o wrthgyrff, sydd wedyn yn trosglwyddo ar draws y brych. Mae hyn hefyd yn cynyddu’r potensial y bydd babanod a gaiff eu geni’n gynamserol yn cael budd o hyn.  

Mae brechu mamau wedi profi yn effeithiol yn erbyn RSV LRTI mewn babanod o enedigaeth hyd at chwe mis a thu hwnt. Dangosodd astudiaeth ostyngiad o hyd at 81% yn nifer y babanod newydd-anedig a gafodd eu derbyn i’r ysbyty ar ôl i famau gael eu brechu o leiaf 14 diwrnod cyn eu geni. Am ragor o wybodaeth, darllenwch yr erthygl ganlynol: Effeithiolrwydd y brechlyn RSVpreF i famau yn erbyn clefyd difrifol babanod yn Yr Alban, DU: Astudiaeth a dadansoddiad carfannol rheoli achosion genedlaethol seiliedig ar boblogaeth – The Lancet Infectious Diseases (safle allanol, Saesneg yn unig) 

Gellir cynnig y brechlyn at ddefnydd all-drwydded ar ôl 36 wythnos o feichiogrwydd. Fodd bynnag, efallai na fydd hyn yn cynnig lefel mor uchel o amddiffyniad goddefol i’r baban. I fenywod nad ydynt wedi cael eu brechu yn ystod beichiogrwydd, gellir cynnig brechiad ar ôl esgor cyn iddynt gael eu rhyddhau o wasanaethau mamolaeth. Nid yw brechu ar ôl esgor yn cynnig trosglwyddo gwrthgyrff trwy’r brych ac felly nid yw’n darparu amddiffyniad goddefol i’r baban. Fodd bynnag, gall amddiffyn y fam rhag dal RSV neu ei gwneud hi’n llai heintus. Gall gwrthgyrff hefyd drosglwyddo i’r baban drwy laeth y fron.    

Dylid cynnig brechiad ym mhob beichiogrwydd i amddiffyn pob baban rhag RSV. 

Gwybodaeth:

Mae’n bwysig bod menywod beichiog yn cael eu brechlynnau ar yr amser iawn yn ystod beichiogrwydd. Dylai menywod beichiog gael eu brechlynnau cyn gynted ag y byddant yn gymwys.   

Y brechlyn

Abrysvo® yw’r brechlyn a ddefnyddir yng Nghymru.  

Mae gan feddyginiaethau a brechlynnau newydd sydd dan fonitro ychwanegol symbol triongl du gwrthdro (▼) wedi’i arddangos yn nhaflen y pecyn a chrynodeb o nodweddion y cynnyrch, ynghyd â brawddeg fer yn esbonio beth mae’r triongl yn ei olygu. Dylech roi gwybod am unrhyw adweithiau niweidiol a amheuir mewn perthynas â’r cynhyrchion hyn. 

Mae adrodd am adweithiau niweidiol a amheuir ar ôl brechu yn bwysig. Mae’n helpu i fonitro diogelwch a manteision y feddyginiaeth. Dylech roi gwybod am adweithiau niweidiol a amheuir i frechlynnau a meddyginiaethau ar-lein yn Yellow Card (safle allanol, Saesneg yn unig) , drwy lawrlwytho’r ap Yellow Card, neu drwy ffonio 0800 731 6789 (dydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 5pm). 

Ceir rhagor o wybodaeth am y brechlyn yn  Feirws syncytiol anadlol: y llyfr gwyrdd (safle allanol, Saesneg yn unig) 

Cyd-weinyddu brechlynnau mewn oedolion hŷn 
Brechlynnau a weinyddir yn gyffredin i oedolion hŷn  A ellir rhoi’r brechlynnau gyda’i gilydd?
Abrysvo® a Shingrix®   ✔ 
Abrysvo® a Prevenar 20 a/neu Pneumovax 23®  ✔ 
Abrysvo® a brechlyn COVID-19   ✔
Abrysvo® a brechlyn y ffliw   ✔* 

Mae’n bwysig bod menywod beichiog yn cael eu brechlynnau ar yr amser iawn yn ystod beichiogrwydd. Dylai menywod beichiog gael eu brechlynnau cyn gynted ag y byddant yn gymwys.    

*Ni ddylai Abrysvo® gael ei roi i oedolion hŷn ar yr un diwrnod â’r brechlyn ffliw fel mater o drefn. Gallai rhoi’r brechlyn Abrysvo® gyda’r brechlyn ffliw tymhorol leihau’r ymateb imiwn i’r elfennau o RSV a’r ffliw (H3N2), a allai gynyddu’r risg o glefyd anadlol difrifol mewn oedolion hŷn. Fodd bynnag, os credir nad yw’r unigolyn yn debygol o ddychwelyd i gael ei frechlyn ffliw, gellir eu rhoi ar yr un pryd.    

Disgwylir i sgil-effeithiau brechlynnau a roddir gyda’i gilydd fod yn debyg i sgil-effeithiau pob brechlyn pan gânt eu rhoi ar eu pen eu hunain.   

I gael rhagor o wybodaeth am gyd-weinyddu brechlyn gydag Abrysvo®, gweler  Feirws syncytiol anadlol: yr llyfr gwyrdd (safle allanol, Saesneg yn unig)

Cydweinyddu brechlynnau i fenywod beichiog  
Brechlynnau  A ellir rhoi’r brechlynnau gyda’i gilydd? 
Abrysvo® ac imiwnoglobwlin gwrth-D   ✔ 
Abrysvo® a brechlyn sy’n cynnwys pertwsis ✔* 
Abrysvo® a’r brechlyn ffliw tymhorol  ✔ 

* Mae rhywfaint o dystiolaeth y gallai rhoi’r brechlyn RSV gyda brechlynnau sy’n cynnwys pertwsis leihau’r ymateb imiwn i pertwsis ychydig. Mae’r effaith glinigol yn aneglur ac yn debygol o fod yn fach. Er mwyn osgoi’r broblem bosibl hon, argymhellir rhoi’r brechlynnau ar wahân, gyda’r brechlyn rhag pertwsis yn cael ei roi o 16 wythnos ymlaen a’r brechlyn rhag RSV yn cael ei roi o 28 wythnos ymlaen. Fodd bynnag, os nad yw menyw wedi cael y brechlyn pertwsis pan ddisgwylir iddi gael y brechlyn RSV Abrysvo®, gellir rhoi’r ddau frechlyn. Dylid eu rhoi yn yr un apwyntiad er mwyn sicrhau amddiffyniad amserol i’r baban.  

I fenywod beichiog sy’n gymwys i gael brechlyn rhag COVID-19 yn ystod ymgyrch frechu, gellir rhoi hwn ar yr un pryd â’r brechlyn rhag RSV.  

Disgwylir i sgil-effeithiau brechlynnau a roddir gyda’i gilydd fod yn debyg i sgil-effeithiau pob brechlyn pan gânt eu rhoi ar eu pen eu hunain.  

I gael rhagor o wybodaeth am gyd-weinyddu brechlyn gydag Abrysvo®, gweler  Feirws syncytiol anadlol: yr llyfr gwyrdd (safle allanol, Saesneg yn unig). 

Canllawiau  

Argymhellion y rhaglen frechu gan y Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (JCVI) a pholisi Llywodraeth Cymru sydd i’w gweld trwy ddilyn y dolenni isod.  

Cyd-bwyllgor ar Imiwneiddio a Brechu (safle allanol, Saesneg yn unig) –  darllenwch gyhoeddiadau a datganiadau JCVI; chwiliwch am e.e.’Feirws Syncytiol Anadlol’; ‘RSV’. 

Cylchlythyrau Iechyd Cymru a llythyrau Llywodraeth Cymru 

Mae’r Amserlenni imiwneiddio arferol cyflawn i Gymru yn cynnwys gwybodaeth am frechiadau arferol a rhai nad ydynt yn arferol. 

Adnoddau a digwyddiadau hyfforddi

Gellir cyrchu cyrsiau ar-lein a deunyddiau hyfforddi trwy’r E-ddysgu dudalen. 

Rhoddir rhagor o wybodaeth am hyfforddiant imiwneiddio ac adnoddau ar y Adnoddau a Digwyddiadau Hyfforddi dudalen. 

Adnoddau a gwybodaeth glinigol 

Rhaglenni mamau ac oedolion hŷn 

Adnoddau’r rhaglen i famau 

Adnoddau rhaglen i oedolion hŷn  

Cyfarwyddiadau grwpiau cleifion (PGD) a chyfarwyddiadau grwpiau brechlynnau (VGD) 

Mae templedi PGD a VGD ar gyfer brechlynnau ar gael ar wefan y Gwasanaeth Cyngor ar Feddyginiaethau Cymru (safle allanol). 

Rhagor o wybodaeth  

Adolygwyd y dudalen hon ddiwethaf: 1af Medi 2026