Sicrhau bod y nifer fwyaf bosibl yn elwa ar ymyriadau rhagsefydlu: adroddiad cwmpasu hyblyg o’r llenyddiaeth eilaidd  

Cyheoddiad nesaf: Diweddariad heb ei gynllunio

Cysylltwch ar gyfer ymholiadau ac adborth

Cyflwyniad

Mae rhagsefydlu yn cyfeirio at y gefnogaeth a gynigir i unigolion cyn iddynt gael llawdriniaeth i’w helpu i wella eu hiechyd a’u ffitrwydd. Gall hyn gynnwys ymarfer corff, cymorth o ran maeth, rhoi’r gorau i ysmygu neu yfed, ymarferion anadlu, addysg, neu gymysgedd o’r rhain. Gall unigolion helpu i leihau cymhlethdodau a chefnogi eu hadferiad drwy wella eu hiechyd cyn iddynt gael llawdriniaeth. 

Er bod llawer o astudiaethau’n ystyried pa mor dda y mae’r ymyriadau hyn yn gweithio ar ôl llawdriniaeth, mae llawer llai o eglurder ynghylch yr hyn sy’n helpu pobl i’w dechrau yn y lle cyntaf. Gofynnodd Llywodraeth Cymru inni edrych ar hyn am ei bod yn hanfodol deall faint o unigolion sy’n elwa ar ymyriadau rhagsefydlu er mwyn gallu dylunio rhaglenni y gall ac y bydd pobl yn eu defnyddio. 

Mae’r adroddiad cwmpasu hwn yn rhoi trosolwg o’r dystiolaeth orau sydd ar gael o adolygiadau safonol ar yr hyn sy’n effeithio ar barodrwydd a gallu pobl i ymuno â rhaglenni rhagsefydlu. Gall y mewnwelediadau hyn lywio’r ffordd y caiff gwasanaethau eu dylunio, eu treialu a’u gwerthuso yn y dyfodol. 

Prif bwyntiau

Pa mor gyfredol yw’r dystiolaeth hon?

Cynhaliom yr adolygiad hwn ym mis Mawrth 2023 ac mae’n cynnwys astudiaethau a gyhoeddwyd yn Saesneg o 2010 ymlaen. 

Beth wnaethom ei ganfod

• Ni chanfuom adolygiadau a oedd yn archwilio’n uniongyrchol sut y gellir sicrhau bod y nifer fwyaf bosibl o unigolion yn elwa ar ymyriadau rhagsefydlu. Yn hytrach, fe wnaethom ganolbwyntio ar ffactorau a allai weithredu fel rhwystrau neu hwyluswyr i gymryd rhan. Nodom dri adolygiad systematig, un adolygiad ymbarél, ac un adolygiad cwmpasu. 
• Ystyriodd yr adolygiadau wahanol agweddau ar ragsefydlu, megis cynnwys y rhaglenni, sut y gallent gefnogi iechyd neu brofiad, y costau, ac effeithiau gwneud ymarfer corff cyn cael llawdriniaeth. 
• Mae’r dystiolaeth yn dangos amrywiaeth o ffactorau a all ddylanwadu ar ddewisiadau pobl i ymuno â rhaglenni rhagsefydlu ac aros yn rhan ohonynt. 
• Mae’n ymddangos bod y ffactorau hyn yn rhyngweithio â’i gilydd mewn ffyrdd cymhleth. Gall cydrannau unigol effeithio ar sawl rhan o’r broses, megis recriwtio, cyfranogiad, ymlyniad a chadw unigolion yn rhan o’r ymyriad, yn ogystal â ffactorau personol fel cymhelliant, derbynioldeb a boddhad. 
• Roedd y rhwystrau cyffredin i ddechrau ymyriad neu barhau i ymgysylltu yn cynnwys: 
• Amser cyfyngedig oherwydd gwaith neu ymrwymiadau personol 
• Pellter neu amser teithio 
• Ble mae’r rhaglen yn digwydd (ysbyty neu gartref) 
• Problemau iechyd sy’n gysylltiedig â symptomau neu driniaeth gyfredol 
• Roedd hwyluswyr cyffredin yn cynnwys: 
• Hyblygrwydd a’r gallu i drefnu gweithgareddau o amgylch bywyd bob dydd 
• Gwasanaethau lleol a chyfleus 
• Cred y bydd y rhaglen yn cefnogi iechyd a llesiant 
• Cefnogaeth gan ffrindiau, teulu, neu weithwyr gofal iechyd proffesiynol, a gallu olrhain cynnydd 

Roedd llawer o gydrannau’n gweithredu fel rhwystrau a hwyluswyr ill dau. Amser, mynediad, lleoliad ac iechyd oedd yr enghreifftiau mwyaf cyffredin o’r rhain. Er enghraifft, gallai lleoliad y rhaglen helpu neu rwystro’r nifer o unigolion a all elwa ar yr ymyriad yn dibynnu ar y math o lawdriniaeth neu’r math o ragsefydlu a gynigir. 

Canfuom dystiolaeth gyfyngedig ar sut y gall ethnigrwydd, oedran, technoleg ddigidol, goruchwyliaeth, neu grwpiau llawfeddygol penodol (megis cleifion orthopedig) ddylanwadu ar y nifer sy’n elwa ar ymyriad. 

Beth mae hyn yn ei olygu

Mae’r adroddiad cwmpasu hwn yn rhoi trosolwg o’r ffactorau a allai ddylanwadu ar ddewisiadau pobl ynghylch manteisio ar ragsefydlu ai peidio. Fodd bynnag, ni welsom dystiolaeth sy’n egluro’n uniongyrchol sut y gellir sicrhau y bydd y nifer fwyaf bosibl o unigolion yn elwa ar ymyriadau rhagsefydlu. Daeth y rhan fwyaf o’r canfyddiadau o ddau adolygiad yn ymwneud â phobl â chanser gynaecolegol neu ganser y colon a’r rhefr, felly mae’n anodd bod yn sicr i ba raddau y maent yn berthnasol i lawdriniaethau eraill, mathau eraill o ragsefydlu, neu grwpiau cleifion eraill. 

Mae’r dystiolaeth yn awgrymu bod dewisiadau pobl yn amrywio ar draws gwahanol boblogaethau llawfeddygol. Er enghraifft, gallai gwahanol grwpiau fod â barn wahanol ynghylch ble y dylai rhaglenni rhagsefydlu ddigwydd. Mae’r gwahaniaethau hyn yn tynnu sylw bod angen cynnal ymchwil fanylach i ddeall yr hyn y mae pobl yn ei werthfawrogi o ran y math o ymyriad, ei hyd a’i leoliad. 

Fe welom hefyd fod bylchau yn y dystiolaeth sydd ar gael. Ychydig a wyddom am sut y gall ffactorau fel oedran, ethnigrwydd, darpariaeth ddigidol, neu lefel yr oruchwyliaeth effeithio ar y nifer a gymerant ran. Gellid archwilio’r meysydd hyn ymhellach drwy gynnal ymchwil sylfaenol, gan gynnwys astudiaethau ansoddol sy’n cynnig cipolwg dyfnach ar gymhellion, rhwystrau ac anghenion cymorth pobl. 

Gall y ffactorau a nodwyd yn yr adroddiad hwn helpu llunwyr polisi a gwasanaethau i ddeall pam mae rhai pobl yn dewis cymryd rhan mewn rhaglenni rhagsefydlu a’r rhesymau nad ydy pobl eraill yn gwneud hynny. Gellir defnyddio’r mewnwelediadau hyn i arwain meddwl cynnar wrth ddylunio neu brofi rhaglenni rhagsefydlu, gan gydnabod bod angen cynnal ymchwil pellach i lunio darlun mwy cyflawn. 

Gwybodaeth dechnegol

Cynhaliom adolygiad cwmpasu i roi trosolwg eang o’r dystiolaeth sydd ar gael ar y pwnc hwn. Fe wnaethon ni grynhoi’r hyn a adroddwyd gan yr awduron gwreiddiol; ni ​​wnaethom ail-ddehongli eu canfyddiadau. Echdynnom y ffactorau allweddol sy’n berthnasol i’n cwestiynau o adolygiadau systematig a’u crynhoi’n fyr yn yr adroddiad.