Rhwystrau a hwyluswyr ar gyfer magu ymddygiadau diogelu personol mewn amgylcheddau cyhoeddus

Cynhyrchwyd y gwaith hwn fel rhan o gydweithrediad Canolfan Tystiolaeth Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru â Gwasanaeth Tystiolaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Cyheoddiad nesaf: Diweddariad heb ei gynllunio

Cysylltwch ar gyfer ymholiadau ac adborth

Cyflwyniad

Mae ymddygiadau diogelu personol, fel gwisgo gorchuddion wyneb, cadw pellter cymdeithasol, hylendid dwylo, moesau anadlol a sicrhau bod yr awyru’n effeithiol yn allweddol i helpu i gyfyngu ar ledaenu COVID-19.

Mae’r adolygiad hwn yn edrych ar beth sy’n ei gwneud yn fwy neu’n llai tebygol y bydd pobl yn mabwysiadu cyngor i ddiogelu eu hunain, yn enwedig mewn lleoedd sy’n llawn pobl trwy:

• Wisgo mygydau
• Cadw pellter cymdeithasol
• Defnyddio hylif diheintio dwylo sydd ar gael
• Tisian neu besychu i mewn i’r penelin
• Sicrhau bod yr aer yn llifo mewn mannau caeëdig

Prif bwyntiau

Pa mor gyfredol yw’r dystiolaeth hon?

Cynhaliwyd yr adolygiad hwn yn 2021 ac mae’n cynnwys tystiolaeth a gyhoeddwyd rhwng 2004 a 2011.

Beth wnaethom ei ganfod

Mae’r ymchwil y buom yn ei hastudio’n dangos bod y bobl sy’n fwy tebygol o ddilyn y cyngor hwn yn bobl:

• Sy’n hŷn
• Sy’n fenywaidd
• Sy’n fwy addysgedig
• Sydd heb fod yn wyn
• Sydd ar well cyflog
• Sy’n ymddiried yn fwy yn y llywodraeth
• Sy’n teimlo bod COVID-19 yn fwy o risg
• Sy’n cael eu gwybodaeth o’r teledu, y radio a phapurau newydd
• Sy’n teimlo’n fwy agored i niwed
• Sy’n gryfach eu cred y bydd y mesurau hyn yn eu diogelu
• Sydd yn fwy tueddol o boeni

Y bobl sy’n llai tebygol o ddilyn y cyngor yw’r rheini sy’n defnyddio’r cyfryngau cymdeithasol i gael eu cyngor iechyd a/ neu sy’n credu mewn damcaniaethau cynllwyn.

Dyma’r rhesymau pam nad yw pobl yn cadw pellter cymdeithasol neu’n gwisgo mygydau:

• Effaith negyddol gwneud hynny
• Ofni y bydd eraill yn feirniadol ohonynt
• Diffyg gwybodaeth neu ddealltwriaeth o’r effeithiau
• Diffyg moddion byw
• Credoau ynglŷn â sut y mae clefyd yn cael ei drosglwyddo
• Eu synnwyr eu hunain o fregusrwydd
• Teimlo, neu feddwl y byddant yn teimlo, yn anghyfforddus neu’n chwithig

Nid oes unrhyw beth i awgrymu bod gofyniad cyfreithiol i gymryd y camau hyn yn gwneud unrhyw wahaniaeth.

Beth mae hyn yn ei olygu

Nododd yr adolygiad grwpiau penodol sy’n fwy neu’n llai tebygol o ddilyn cyngor i ddiogelu eu hunain a gellir defnyddio hyn i deilwra canllawiau a chyngor.

Ni allwn ragdybio y bydd y darganfyddiadau hyn yn berthnasol wrth symud ymlaen gan fod y dystiolaeth a adolygwyd yn gyfyngedig ac yn ymwneud â phandemigau eraill neu don gyntaf COVID-19. Cydnabyddir yn gyffredinol bod pobl yn llai tebygol o gymryd rhai o’r camau hyn i ddiogelu eu hunain â threigl amser.

Mae angen mwy o waith ar yr hyn a fydd yn annog pobl i gymryd camau diogelu trwy gydol y pandemig.

Gwybodaeth dechnegol

Beth ydy crynodeb cyflym o dystiolaeth?

Briff tystiolaeth interim i ddarparu sail ar gyfer gwaith pellach a sicrhau bod darganfyddiadau allweddol ar gael yn gynnar. Mae’r adroddiad wedi’i seilio ar chwiliad cyfyngedig o adnoddau allweddol ac asesiad o grynodebau a data testun llawn cyfyngedig. Rhoddir blaenoriaeth i astudiaethau sy’n cynrychioli cyfuniad tystiolaeth gadarn. Nid yw ansawdd yn cael ei werthuso ac nid yw tystiolaeth yn cael ei chyfuno, a dylid bod yn ofalus wrth ddehongli darganfyddiadau.