Ffactorau risg ar gyfer datblygu afiechydon meddwl: adolygiad chwmpasu ystwyth

Cyheoddiad nesaf: Diweddariad heb ei gynllunio

Cysylltwch ar gyfer ymholiadau ac adborth

Cyflwyniad

Mae deall pa ffactorau all gynyddu risg pobl o ddatblygu salwch meddwl yn gam cyntaf angenrheidiol er mwyn gallu targedu ymyriadau ataliol yn effeithiol. Mae’r adroddiad chwmpasu hwn yn rhoi trosolwg o’r dystiolaeth eilaidd sydd ar gael ar ffactorau risg ar gyfer rhagfynegi datblygiad salwch meddwl y gellir ei ddiagnosio, ac fe’i comisiynwyd i helpu i lywio diweddariadau i Strategaeth Iechyd Meddwl Cymru.

Prif bwyntiau

Pa mor gyfredol yw’r dystiolaeth hon?

Cynhaliwyd yr adolygiad hwn yn 2023 ac mae’n cynnwys tystiolaeth a gyhoeddwyd rhwng 2013 a 2023.

Beth wnaethom ddarganfod?

Nododd ein chwiliadau nifer o adolygiadau ymbarél ac adolygiadau systematig o astudiaethau cynradd a gyhoeddwyd yn ystod y degawd diwethaf, gan ganolbwyntio ar ystod o salwch meddwl mewn gwahanol grwpiau poblogaeth. Roedd yr holl adolygiadau ymbarél a nodwyd yn canolbwyntio ar ffactorau risg anenynnol ar gyfer salwch meddwl, ac nid oedd yr un yn canolbwyntio ar achosion genetig. Nodwyd y dystiolaeth yn yr adolygiad hwn drwy adolygiad systematig meta-ymbarél o adolygiadau ymbarél, gan ganolbwyntio ar ffactorau risg neu ffactorau amddiffynnol anenynnol ar gyfer unrhyw anhwylderau meddwl ICD/DSM.

• Y ffactorau risg mwyaf argyhoeddiadol (tystiolaeth Dosbarth I) ar gyfer dementia oedd diabetes mellitus math 2, iselder, ac amlder isel o gysylltiadau cymdeithasol
• Ar gyfer anhwylderau seicotig anorganig, y ffactor risg mwyaf argyhoeddiadol oedd cyflwr risg glinigol uchel ar gyfer seicosis
• Ar gyfer anhwylderau defnyddio opioidau, y ffactor risg mwyaf argyhoeddiadol oedd ysmygu tybaco
• Roedd ffactorau risg ar gyfer anhwylderau iselder yn cynnwys bod yn weddw/weddwraig, camweithrediad rhywiol, tri i bump o ffactorau risg metabolaidd, camdriniaeth gorfforol a rhywiol yn ystod plentyndod, straen gwaith a gordewdra
• Ar gyfer anhwylder diffyg sylw a gorfywiogrwydd (ADHD), y ffactorau risg mwyaf argyhoeddiadol oedd gordewdra’r fam cyn beichiogrwydd, gorbwysedd neu or-ffurf y fam cyn/yn ystod beichiogrwydd, ac ysmygu gan y fam yn ystod beichiogrwydd
• Y ffactor risg mwyaf argyhoeddiadol ar gyfer anhwylder sbectrwm awtistiaeth oedd gorbwysedd neu or-ffurf y fam cyn/yn ystod beichiogrwydd

Gwybodaeth dechnegol

Cynhyrchwyd gennym adolygiad chwmpasu ystwyth sy’n rhoi trosolwg eang o’r dystiolaeth ar y pwnc o ffactorau risg ar gyfer rhagfynegi datblygiad salwch meddwl y gellir ei ddiagnosio.

Geirfa

ICD (Dosbarthiad Ystadegol Rhyngwladol o Glefydau a Phroblemau Iechyd Cysylltiedig): Mae’r ICD yn gwasanaethu amrywiaeth eang o ddefnyddiau ledled y byd ac yn darparu gwybodaeth hollbwysig am faint, achosion a chanlyniadau clefydau a marwolaethau ymhlith pobl, drwy ddata sy’n cael ei adrodd a’i godio gan ddefnyddio’r ICD.

DSM (Llawlyfr Diagnostig ac Ystadegol Anhwylderau Meddwl): Y DSM yw’r dosbarthiad safonol o anhwylderau meddwl a ddefnyddir gan weithwyr iechyd meddwl proffesiynol yn yr Unol Daleithiau.

Anhwylderau seicotig anorganig: yn cyfeirio at brofiadau seicotig sy’n digwydd yn absenoldeb patholeg organig y gellir ei hadnabod yn yr ymennydd.

Ffactorau risg metabolaidd: cyflyrau a/neu nodweddion sy’n cynyddu’r tebygolrwydd o ddatblygu syndrom metabolig, diabetes math 2, a chlefyd cardiofasgwlaidd.

Adolygiad ymbarél: casgliad systematig ac asesiad o nifer o adolygiadau systematig a meta-ddadansoddiadau ar bwnc ymchwil penodol.

Adolygiad systematig: adolygiad sy’n crynhoi’r dystiolaeth ar gwestiwn adolygu wedi’i ffurfio’n glir yn unol â phrotocol a bennwyd ymlaen llaw, gan ddefnyddio dulliau systematig ac eglur i nodi, dewis a gwerthuso astudiaethau perthnasol, ac i echdynnu, dadansoddi, cydgrynhoi ac adrodd ar eu canfyddiadau. Gall gynnwys neu beidio â defnyddio technegau ystadegol, megis meta-ddadansoddiad.