Mae mwy nag un o bob pump o fechgyn blwyddyn 11 yng Nghymru yn nodi eu bod wedi gamblo yn yr wythnos ddiwethaf
Cyhoeddwyd ar: 22 Hyd 2026
Mae canfyddiadau newydd o Ddangosfwrdd Iechyd a Llesiant Plant Ysgol Uwchradd , a gyhoeddwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru mewn partneriaeth â Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion (SHRN) ym Mhrifysgol Caerdydd a ariennir gan Lywodraeth Cymru yn dangos bod cyfraddau gamblo hunan-adroddedig mewn bechgyn blwyddyn 11 15 a 16 oed yng Nghymru wedi cynyddu’n sylweddol ers yr arolwg diwethaf yn 2023. . Daw’r canfyddiadau o Arolwg Iechyd a Llesiant Myfyrwyr Ysgolion Uwchradd 2025 SHRN, yr arolwg mwyaf o blant oedran ysgol a phobl ifanc pobl yng Nghymru. Gofynnodd yr arolwg i ddisgyblion ym mlynyddoedd 7 i 11 (11-16 oed) a oeddent wedi gwario eu harian eu hunain ar weithgareddau gamblo yn ystod y saith diwrnod blaenorol yn ogystal ag amrywiaeth o gwestiynau eraill yn ymwneud â’u hiechyd a’u llesiant.
At ei gilydd, nododd 11.5 y cant o blant a phobl ifanc eu bod wedi gamblo yn yr wythnos ddiwethaf. Fodd bynnag, roedd cyfraddau llawer uwch ymhlith bechgyn hŷn. Nododd mwy nag un o bob pump (21.4 y cant) o fechgyn blwyddyn 11 eu bod wedi gamblo yn ystod y saith diwrnod blaenorol, o’i gymharu â 6.5 y cant o ferched o’r un oedran.
Ymhlith bechgyn blwyddyn 11, cynyddodd gamblo a hunan-adroddwyd o 18.2 y cant yn 2023 i 21.4 y cant yn 2025, cynnydd o 3.2 pwynt canran.
Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru eisoes yn gweithio gydag ysgolion i helpu i atal niwed sy’n gysylltiedig â gamblo ymhlith pobl ifanc. Yn gynharach eleni, datblygodd adnoddau Y Tu Ôl i’r Sgrin: Deall Niwed Chwarae Gemau a Gamblo, sydd wedi’u cynllunio i gefnogi ysgolion i atal niwed sy’n gysylltiedig â gamblo. Mae’n cynnwys canllawiau i athrawon, gweithgareddau ystafell ddosbarth a gwybodaeth sy’n seiliedig ar dystiolaeth i helpu i hwyluso trafodaethau am chwarae gemau, gamblo a risgiau ar-lein.
Mae’r adnoddau’n rhan o raglen waith ehangach gan Iechyd Cyhoeddus Cymru i atal a lleihau niwed sy’n gysylltiedig â gamblo. Fel rhan o’r rhaglen ehangach hon, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru hefyd wedi cyhoeddi fframwaith newydd i gefnogi ymchwil, polisi ac ymarfer yn y dyfodol yng Nghymru. Drwy nodi meysydd blaenoriaeth ar gyfer ymchwil, mae’r fframwaith yn anelu at fynd i’r afael â bylchau allweddol mewn tystiolaeth, llywio datblygiad polisi ac arwain buddsoddiad yn y dyfodol mewn ymchwil i niwed sy’n gysylltiedig â gamblo.
Dywedodd Helen Erswell, Ymgynghorydd Iechyd y Cyhoedd ar gyfer Iechyd Cyhoeddus Cymru: “Mae’n destun pryder gweld y lefelau hyn o gamblo ymhlith pobl ifanc yng Nghymru, yn enwedig y cynnydd a adroddwyd ymhlith bechgyn blwyddyn 11.
“Er na fydd pob person ifanc sy’n gamblo yn profi niwed, gall gamblo gael effeithiau sylweddol ar lesiant ariannol, iechyd meddwl a pherthnasoedd, nawr ac yn hwyrach mewn bywyd.
“Mae’r darganfyddiadau hyn yn tynnu sylw at bwysigrwydd gweithredu parhaus i atal niwed sy’n gysylltiedig â gamblo a sicrhau bod gan bobl ifanc yr wybodaeth, y gefnogaeth a’r cyfleoedd sydd eu hangen arnynt i wneud dewisiadau ar sail gwybodaeth. Mae cymorth ar gael hefyd i’r rhai a allai fod yn profi anawsterau, gan gynnwys offer fel Gamban, a all helpu pobl i rwystro mynediad i wefannau ac apiau gamblo.
“Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gweithio gyda phartneriaid i gyflwyno rhaglen atal genedlaethol a gwella dealltwriaeth o ymddygiadau gamblo a’u heffaith ar iechyd a llesiant, gan ddefnyddio tystiolaeth fel data’r SHRN i lywio ymdrechion gwaith ataliol.” Fel rhan o’r gwaith hwn, rydym wedi nodi blaenoriaethau ymchwil allweddol i gryfhau’r sail dystiolaeth ar niwed sy’n gysylltiedig â gamblo, gan gynnwys gwaith ataliol, ymyrraeth gynnar a chefnogaeth ar gyfer triniaeth a gwella.
“Rydym yn croesawu’r ffocws cynyddol ar niwed sy’n gysylltiedig â gamblo yng Nghymru ac yn credu y gall y canfyddiadau hyn helpu i lywio trafodaethau yn y dyfodol ynghylch y ffordd orau o gefnogi pobl ifanc a lleihau’r risg o niwed yng Nghymru.”
Er bod yr arolwg wedi nodi meysydd pryder, gan gynnwys cynnydd mewn gamblo ymhlith rhai grwpiau o bobl ifanc, fe wnaeth hefyd dynnu sylw at dueddiadau cadarnhaol yn amgylchedd yr ysgol. Mae’r canfyddiadau’n dangos bod rhagor o bobl ifanc nag erioed yn nodi eu bod yn teimlo bod eu hathrawon yn gofalu amdanyn nhw fel person. Mae hyn yn awgrymu bod perthnasoedd cryf yn yr ysgol yn parhau i fod yn ffynhonnell bwysig o gefnogaeth i bobl ifanc ledled Cymru.
Mae’r ymatebion i’r datganiad “mae athrawon yn gofalu amdanaf fel person” ar eu lefel uchaf ers 2017.
Ymhlith bechgyn, cytunodd 65.9 y cant â’r datganiad, tra bod 56.0 y cant o ferched wedi nodi’r un peth.
Fodd bynnag, nid yw gwelliannau wedi’u gweld yn gyfartal ar draws pob grŵp. Yn 2025, roedd llai na hanner (49.8 y cant) o ferched o gefndiroedd ethnig cymysg neu luosog yn cytuno bod eu hathrawon yn gofalu amdanynt fel person.
Mae’r arolwg hefyd yn tynnu sylw at welliannau ym mhrofiadau pobl ifanc o’r ysgol, gyda lefelau’r pwysau gwaith ysgol a adroddwyd yn gostwng o’r uchafbwynt a welwyd yn 2023.
Yn 2025, nododd 44.9 y cant o ferched blwyddyn 11 eu bod yn teimlo llawer o bwysau oherwydd gwaith ysgol, o’i gymharu â 14.2 y cant o ferched blwyddyn 7. Gwelwyd gwelliannau ers 2023, pan gyrhaeddodd lefelau pwysau ysgol hunan-adroddwyd uchafbwynt. Mae canrannau ar gyfer Blynyddoedd 10 ac 11 bellach ar eu lefelau isaf ar draws y pum rownd arolwg diwethaf, ers 2017.
Mae canlyniadau’r arolwg, a llawer mwy, i’w gweld yn y datganiad diweddaraf o ddangosfwrdd iechyd a llesiant plant ysgol uwchradd, gyda data arolwg SHRN 2025 bellach ar gael i’w weld. Mae bron i 80 o bynciau wedi’u cynnwys i chi eu harchwilio, gyda dadansoddiadau ar gael yn ôl: rhywedd, rhanbarth, ethnigrwydd, cyfoeth teuluol, oedran a grŵp blwyddyn ysgol. Mae mwy o wybodaeth ar gael ar dudalen dangosfwrdd Iechyd a Llesiant Plant Ysgol Uwchradd.