Adolygiad cyflym o effeithiolrwydd ymyriadau rhoi’r gorau i ysmygu ar gyfer pobl â phryder a/neu iselder sy’n byw o fewn y gymuned

Cynhyrchwyd y gwaith hwn fel rhan o gydweithrediad Canolfan Tystiolaeth Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru â Gwasanaeth Tystiolaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Cyheoddiad nesaf: Diweddariad heb ei gynllunio

Cysylltwch ar gyfer ymholiadau ac adborth

Cyflwyniad

Nod Llywodraeth Cymru yw lleihau’r gyfradd ysmygu o 13% i ddim ond 5% erbyn 2030, felly mae’n bwysig ystyried grwpiau sydd â chyfraddau ysmygu uwch, ac sy’n llai tebygol o fanteisio ar wasanaethau i’w helpu i roi’r gorau i ysmygu. Mae’r adolygiad hwn yn archwilio effeithiolrwydd ymyriadau sy’n anelu at hyrwyddo rhoi’r gorau i ysmygu (rhoi’r gorau i ysmygu) ymhlith pobl â phryder a/neu iselder sy’n byw yn y gymuned, gan fod iechyd meddwl yn ffactor hysbys sy’n dylanwadu ar ysmygu o fewn y grŵp hwn.

Prif bwyntiau

Pa mor gyfredol yw’r dystiolaeth hon?

Perfformiwyd chwiliad o’r llenyddiaeth academaidd ryngwladol ym mis Mawrth 2024, a chanfuwyd 11 o astudiaethau a gyhoeddwyd rhwng 2008 a 2023. 

Beth wnaethom ei ganfod?

Ymchwiliodd yr astudiaethau amrywiaeth o ymyriadau a gyflwynwyd mewn amrywiol fformatau (yn bersonol yn bennaf, gyda dau yn cael eu cyflwyno o bell) gan gynnwys:

• Ffarmacolegol | Therapi seiliedig ar feddyginiaeth
• Seicolegol | Therapïau siarad (fel cwnsela) a CBT (Saesneg yn unig)
• Ymarfer Corfforol | Rhaglenni gweithgarwch corfforol i gynorthwyo iechyd meddwl a chorfforol 

Edrychodd y tîm ymchwil ar fanteision yr ymyriadau hyn ar gyfraddau llwyddiant rhoi’r gorau i ysmygu, cost-effeithiolrwydd, symptomau iechyd meddwl a ‘digwyddiadau andwyol’ (megis problemau cysgu, mwy o bryder neu iselder, newidiadau mewn hwyliau, ceg sych, lefelau llai o weithgarwch corfforol, a hunan-niweidio). 

Canfyddiadau allweddol

Ar y cyfan, mae tystiolaeth yn anghyson o ran pa mor effeithiol yw ymyriadau rhoi’r gorau i ysmygu i’r rhai sydd â phryder ac iselder. 

Roedd gwahaniaethau pwysig rhwng yr astudiaethau (yn eu methodoleg a’u mesurau canlyniadau) yn ei gwneud hi’n anodd eu cymharu’n uniongyrchol â’i gilydd, sy’n golygu bod ein hyder yn y canlyniadau yn isel. 

Mae rhywfaint o dystiolaeth yn awgrymu y gall ymyriadau seicolegol helpu i leihau ysmygu ymhlith pobl ag iselder, fodd bynnag nid oedd rhoi’r gorau i ysmygu bob amser yn gwella iechyd meddwl pobl. 

Mae rhywfaint o dystiolaeth yn awgrymu y gall ymyriadau ffarmacolegol helpu i gefnogi rhoi’r gorau i ysmygu, fodd bynnag nid oeddent yn ymddangos eu bod yn effeithio ar ganlyniadau iechyd meddwl mewn pobl â phryder ac iselder ac nid oeddent yn lleihau sgil-effeithiau negyddol pobl yn y grŵp hwn yn gyson. 

Roedd ymarfer corff yn arwain at ganlyniadau cymysg ar gyfraddau llai o ysmygu ac nid oedd yn ymddangos ei fod yn effeithio ar ganlyniadau iechyd meddwl i’r rhai ag iselder. 

Mae rhywfaint o dystiolaeth yn awgrymu y gall cyfuno ymyriadau ffarmacolegol a seicolegol wella rhoi’r gorau i ysmygu ymhlith y rhai ag iselder a lleihau sgil-effeithiau negyddol, ond roeddent yn cael effeithiau cymysg ar iechyd meddwl. 

Beth mae hyn yn ei olygu?

Mae tystiolaeth gyfyngedig o effeithiolrwydd cyfuno ymarfer corff ac ymyriadau seicolegol na chafodd unrhyw effaith amlwg ar roi’r gorau i ysmygu na chanlyniadau iechyd meddwl mewn pobl ag iselder. Mae tystiolaeth gyfyngedig iawn i gefnogi cost-effeithiolrwydd ymyriadau seicolegol ar gyfer pobl ag iselder.

Gwybodaeth dechnegol

Mae ein hadolygiadau cyflym yn defnyddio amrywiad o’r dull adolygu systematig, gan grynhoi neu hepgor rhai cydrannau i gynhyrchu’r dystiolaeth i hysbysu rhanddeiliaid yn brydlon wrth gadw sylw at ragfarn. Nod yr adolygiad cyflym hwn oedd nodi a chyfosod y dystiolaeth ar gyfer effeithiolrwydd ymyriadau rhoi’r gorau i ysmygu mewn pobl â phryder a/neu iselder sy’n byw yn y gymuned.

Geirfa

Adolygiad systematig: adolygiad sy’n crynhoi’r dystiolaeth ar gwestiwn adolygu wedi’i ffurfio’n glir yn unol â phrotocol a bennwyd ymlaen llaw, gan ddefnyddio dulliau systematig ac eglur i nodi, dewis a gwerthuso astudiaethau perthnasol, ac i echdynnu, dadansoddi, cydgrynhoi ac adrodd ar eu canfyddiadau. Gall gynnwys neu beidio â defnyddio technegau ystadegol, megis meta-ddadansoddiad.