Brech yr ieir  

Mae’r frech goch (a elwir hefyd yn feirws varicella zoster) yn lledaenu’n hawdd iawn. Mae’n gyffredin iawn yn y DU ac yn effeithio ar blant yn bennaf, ond gall unrhyw un ei ddal. Os nad yw rhywun wedi cael brech yr ieir o’r blaen, mae risg uchel (hyd at 90%) y byddant yn dal brech yr ieir os ydynt yn agos at rywun sydd wedi’i heintio. 

I’r rhan fwyaf o blant, mae’r frech goch yn salwch ysgafn sy’n gwella heb driniaeth feddygol, ond i rai pobl, gall fod yn ddifrifol iawn. Mae’r risg o salwch difrifol o ganlyniad i’r frech goch yn llawer uwch nag y mae pobl yn ei sylweddoli. Efallai y bydd angen trin rhai pobl yn yr ysbyty os cânt broblemau oherwydd yr haint. 

Mae symptomau brech yr ieir fel arfer yn waeth mewn oedolion, yn enwedig mewn menywod beichiog. Mae’r unigolion hyn yn fwy tebygol o ddatblygu problemau iechyd. 

Gall dal haint o frech yr ieir arwain at salwch difrifol, fel heintiau bacterol difrifol ar y croen, problemau ysgyfaint (fel niwmonia), ffitiau (trawiadau), chwydd yn yr ymennydd (enseffalitis) neu strôc ymhlith plant.  

Unwaith y byddwch chi wedi cael brech yr ieir, mae’n annhebygol y byddwch chi’n ei chael eto. Fodd bynnag, gall y feirws aros yn eich nerfau a gall achosi’r eryr pan fyddwch chi’n hŷn. Gallwch chi ddal brech yr ieir gan rywun sydd â’r eryr.

Mae symptomau brech yr ieir yn cynnwys brech o smotiau coch a choslyd sy’n troi’n bothelli llawn hylif.

Yna mae’r pothelli’n cramennu i ffurfio crachennau, sy’n disgyn i ffwrdd yn y pen draw. 

Cyn i’r frech ymddangos, efallai y bydd gennych chi neu’ch plentyn rai symptomau ysgafn sy’n debyg i’r ffliw. 

Dysgwch mwy

Os hoffech chi  ddysgu mwy am y brechlynnau, neu’r afiechydon maent yn eu hamddiffyn yn erbyn, mae nifer o adnoddau gwybodaeth ar gael i helpu.

Gallwch hefyd ffonio GIG 111 (safle allanol) neu eich meddygfa am gyngor os oes gennych chi unrhyw gwestiynau.