Y prif negeseuon am y rhaglen sgrinio

Peidiwch ag anwybyddu eich prawf sgrinio’r fron, gallai achub eich bywyd.
 
Y negeseuon pwysig:
 
• Mae sgrinio’r fron yn lleihau eich risg o farw o ganser y fron.
• Bydd merched sydd rhwng 50 a 70 oed yn cael eu gwahodd am brawf pelydr-X o’u bronnau bob tair blynedd. Gall merched sy’n hyˆn na 70 oed ofyn am apwyntiad i gael prawf sgrinio.
• Mae sgrinio’n gallu dod o hyd i ganserau sy’n rhy fach i’w gweld neu deimlo. Dod o hyd i ganser yn y camau cynnar a chael triniaeth yn brydlon sy’n cynnig y cyfle gorau o wella o’r clefyd.
• Mae’r prawf sgrinio’r fron ar gael am ddim drwy’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol, mewn canolfannau sgrinio ac unedau teithiol hawdd mynd iddyn nhw ar hyd a lled Cymru.
• Os byddwch yn sylwi ar newid yn eich bronnau, ewch at eich meddyg teulu ar unwaith.
• Bydd sgrinio’n methu rhai achosion o ganser, ac mae’n amhosibl gwella rhai mathau o ganser.
• Chi sydd i ddewis a fyddwch yn cymryd rhan yn y broses sgrinio. Ewch ati i ddarllen y daflen wybodaeth yn ofalus i’ch helpu i benderfynu.
 
Mwy o wybodaeth:
 
• Pan fyddwn yn sgrinio’r merched o bractis eich meddyg teulu, byddwn yn anfon apwyntiad atoch drwy lythyr. Byddwch yn cael eich gwahoddiad cyntaf cyn eich pen-blwydd yn 53 oed.
• Mae’r prawf yn golygu defnyddio pelydr-X o’r enw mamogram i chwilio am arwyddion o ganser. Bydd eich bronnau’n cael eu gwasgu rhwng platiau peiriant pelydr-X am rai eiliadau. Mae gofyn pwyso er mwyn cael delweddau da gan ddefnyddio dos isel o ymbelydredd. Aelod o’r staff sy’n ferch ac sydd wedi cael ei hyfforddi’n arbennig fydd yn gwneud eich prawf.
• Mae rhai merched yn teimlo bod cael mamogram yn anghyfforddus a bydd rhai merched yn dweud ei fod yn boenus, ond bydd y teimlad anghyfforddus yn diflannu’n gyflym.
• Bydd y mwyafrif o ferched yn cael canlyniadau normal. Os bydd newidiadau i’w gweld ar eich pelydr-X efallai byddwch angen mwy o brofion a fydd yn cynnwys archwiliad o’r fron, mwy o belydrau-X neu sganiau uwchsain. Efallai byddwch hefyd yn cael biopsi sy’n golygu defnyddio nodwydd i dynnu sampl fach iawn o’ch bron.
• Gall y prawf sgrinio’r fron ddod o hyd i ganserau weithiau na fyddai byth wedi achosi unrhyw niwed. Mae hynny’n golygu y bydd rhai merched yn cael triniaeth at ganser y fron er na fyddai’r canser hwnnw byth wedi peryglu eu bywydau.
 
Y pethau y gallwch eu gwneud:
 
• Ewch i gael eich prawf sgrinio’r fron bob tair blynedd, hyd yn oed os ydych wedi cael canlyniad normal yn y gorffennol.
• Dysgwch sut mae’ch bronnau’n edrych ac yn teimlo fel arfer. Os byddwch yn sylwi ar unrhyw newidiadau mae’n bwysig eich bod yn mynd at eich meddyg teulu.
• Mae canser y fron yn gallu rhedeg yn y teulu. Os ydych yn poeni am eich risg ewch at eich meddyg teulu i drafod y mater.